تحلیل رابطه انگیزش تحصیلی، احساس تعلق به مدرسه، مشارکت آموزشی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

نظام های آموزشی در جهان امروز با چالش های متعددی در زمینه ارتقای کیفیت یادگیری، افزایش اثربخشی فرایندهای آموزشی و تربیت دانش آموزانی توانمند، خلاق و مسئولیت پذیر روبه رو هستند. در چنین شرایطی، صرف انتقال دانش و اطلاعات نمی تواند پاسخگوی نیازهای پیچیده جوامع امروزی باشد؛ بلکه آنچه بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته، ایجاد زمینه هایی است که دانش آموزان را به یادگیری علاقه مند کرده، آنان را به مشارکت فعال در فعالیت های آموزشی ترغیب کند و احساس تعلق و هویت آنان را نسبت به محیط مدرسه افزایش دهد. پژوهشگران علوم تربیتی بر این باورند که موفقیت تحصیلی دانش آموزان تنها حاصل توانایی های شناختی یا هوش آنان نیست، بلکه مجموعه ای از عوامل روان شناختی، اجتماعی، عاطفی و محیطی در شکل گیری عملکرد تحصیلی نقش دارند. در این میان، انگیزش تحصیلی، احساس تعلق به مدرسه و مشارکت آموزشی از مهم ترین سازه هایی هستند که می توانند مسیر یادگیری دانش آموزان را به طور چشمگیری تحت تاثیر قرار دهند. پیشرفت تحصیلی همواره یکی از شاخص های اصلی ارزیابی کیفیت نظام های آموزشی محسوب شده است. این مفهوم صرفا به کسب نمرات بالا محدود نمی شود، بلکه بیانگر رشد همه جانبه دانش آموز در ابعاد شناختی، مهارتی، عاطفی و اجتماعی است. پیشرفت تحصیلی زمانی تحقق می یابد که دانش آموز علاوه بر دستیابی به اهداف آموزشی، از فرایند یادگیری نیز رضایت داشته باشد، توانایی حل مسئله پیدا کند، تفکر انتقادی را در خود پرورش دهد و برای یادگیری مادام العمر انگیزه داشته باشد. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به تحلیل رابطه انگیزش تحصیلی، احساس تعلق به مدرسه، مشارکت آموزشی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که پیشرفت تحصیلی دانش آموزان حاصل تعامل چندجانبه عوامل فردی، عاطفی و آموزشی است و انگیزش تحصیلی، احساس تعلق به مدرسه و مشارکت آموزشی سه مولفه اساسی در شکل گیری یادگیری اثربخش به شمار می روند. تقویت این عوامل از طریق ایجاد محیط آموزشی حمایتگر، روابط مثبت معلم و دانش آموز، مشارکت فعال در فرآیند یادگیری و همکاری خانواده و مدرسه می تواند زمینه ارتقای عملکرد تحصیلی، افزایش علاقه به یادگیری و رشد همه جانبه دانش آموزان را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

انگیزش تحصیلی ، احساس تعلق ، مشارکت آموزشی ، پیشرفت تحصیلی ، دانش آموزان