تحلیل تاثیر مهارت های اجتماعی–هیجانی، خودآگاهی، همدلی و مسئولیت پذیری بر سازگاری تحصیلی دانش آموزان

نظام تعلیم و تربیت در دنیای امروز دیگر صرفا به انتقال مجموعه ای از اطلاعات و مفاهیم علمی محدود نمی شود، بلکه یکی از مهم ترین رسالت های آن، پرورش دانش آموزانی توانمند، متعادل، مسئول، انعطاف پذیر و برخوردار از مهارت های لازم برای مواجهه موثر با موقعیت های پیچیده فردی، اجتماعی و تحصیلی است. دانش آموزان در طول دوران تحصیل، علاوه بر آنکه باید دانش و مهارت های شناختی لازم برای موفقیت در فرایند یادگیری را کسب کنند، با مجموعه گسترده ای از چالش های هیجانی و اجتماعی نیز مواجه هستند. ورود به محیط مدرسه، برقراری ارتباط با معلمان و همسالان، پذیرش قوانین و هنجارهای مدرسه، همکاری با دیگران، مواجهه با شکست و موفقیت، مدیریت فشارهای تحصیلی، پذیرش مسئولیت تکالیف و فعالیت های آموزشی، حل تعارض های بین فردی و سازگار شدن با تغییرات مختلف، همگی نیازمند برخورداری از توانمندی هایی فراتر از دانش شناختی و محفوظات درسی هستند. از این منظر، موفقیت تحصیلی دانش آموز را نمی توان تنها بر اساس نمرات، معدل یا میزان یادگیری محتوای درسی ارزیابی کرد، بلکه چگونگی سازگاری او با محیط آموزشی، توانایی برقراری روابط سالم، مدیریت هیجان ها، شناخت خود، درک احساسات دیگران و پذیرش مسئولیت های فردی و اجتماعی نیز بخش مهمی از فرایند رشد و موفقیت او را تشکیل می دهد. یکی از مفاهیم مهم در این زمینه، «سازگاری تحصیلی» است که به توانایی دانش آموز برای هماهنگ شدن با الزامات، انتظارات و شرایط محیط آموزشی و پاسخ گویی مناسب به نیازهای تحصیلی و اجتماعی مدرسه اشاره دارد. سازگاری تحصیلی فرایندی پویا و چندبعدی است که در آن دانش آموز تلاش می کند میان ویژگی های فردی خود و مقتضیات محیط آموزشی تعادل برقرار کند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به تحلیل تاثیر مهارت های اجتماعی–هیجانی، خودآگاهی، همدلی و مسئولیت پذیری بر سازگاری تحصیلی دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که مهارت های اجتماعی–هیجانی، خودآگاهی، همدلی و مسئولیت پذیری از عوامل مهم در سازگاری تحصیلی دانش آموزان هستند و تقویت آن ها می تواند با بهبود روابط اجتماعی، مدیریت بهتر هیجانات، افزایش مشارکت آموزشی و مواجهه سازنده تر با چالش های تحصیلی همراه باشد. بنابراین، توجه هم زمان خانواده و مدرسه به پرورش این شایستگی ها، زمینه را برای رشد همه جانبه و موفقیت تحصیلی پایدار دانش آموزان فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

مهارت اجتماعی ، مهارت هیجانی ، خودآگاهی ، مسئولیت پذیری ، سازگاری تحصیلی