تاثیر رابطه ی معلم-دانش آموز بر انگیزه و موفقیت تحصیلی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر رابطه ی معلم-دانش آموز بر انگیزه و موفقیت تحصیلی در میان دانش آموزان دوره ی دوم متوسطه ی شهر تهران انجام شد. روش پژوهش توصیفی-پیمایشی از نوع همبستگی بود. جامعه ی آماری شامل کلیه ی دانش آموزان مشغول به تحصیل در پایه های دهم تا دوازدهم مدارس دولتی و غیرانتفاعی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود. با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۳۸۴ دانش آموز به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها عبارت بودند از: مقیاس رابطه ی دانش آموز-معلم (پیانتا، ۲۰۰۱)، پرسشنامه ی انگیزه ی تحصیلی درونی و بیرونی (برگرفته از هارتر، ۱۹۸۱) و معدل کل دانش آموزان به عنوان شاخص موفقیت تحصیلی. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های کولموگروف-اسمیرنوف و تی تک نمونه ای در نرم افزار SPSS-۲۶ انجام گرفت. یافته ها نشان داد که میانگین نمره ی کیفیت رابطه ی معلم-دانش آموز به طور معناداری بالاتر از میانگین نظری مقیاس بود (M = ۳/۸۱، SD = ۰/۶۲، p < ۰/۰۰۱). بین رابطه ی معلم-دانش آموز با انگیزه ی درونی همبستگی مثبت و معناداری به دست آمد (r = ۰/۵۸، p < ۰/۰۰۱). همچنین همبستگی مثبت و معناداری میان کیفیت این رابطه و موفقیت تحصیلی مشاهده شد (r = ۰/۴۱، p < ۰/۰۰۱). نتایج آزمون تی تک نمونه ای تایید کرد که دانش آموزانی که حمایت ادراک شده ی بالاتری از معلم گزارش کرده اند، انگیزه ی درونی به مراتب بالاتری دارند (t(۳۸۳) = ۲۱/۸۵، p < ۰/۰۰۱). این یافته ها بر آنند که تقویت رابطه ی معلم-دانش آموز می تواند به عنوان راهبردی اثربخش برای بهبود انگیزه و عملکرد تحصیلی دانش آموزان مورد توجه سیاست گذاران و برنامه ریزان آموزشی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

رابطه ی معلم-دانش آموز ، انگیزه ی تحصیلی ، موفقیت تحصیلی ، حمایت ادراک شده ، خودکارآمدی