چگونه توانستم مهارت ترجمه ی متون ادبی با استفاده از اپیکیشن های تعاملی و هوش مصنوعی بهبود ببخشم؟

در فرایند آموزش درس ادبیات فارسی در دوره متوسطه دوم، یکی از مهم ترین مهارت هایی که نقش اساسی در درک عمیق متون ادبی، تقویت توانایی تحلیل، افزایش گنجینه واژگان و پرورش تفکر انتقادی دانش آموزان دارد، مهارت ترجمه و دریافت صحیح مفاهیم متون ادبی است. با وجود اهمیت این مهارت، در سال های اخیر مشاهده کردم که بسیاری از دانش آموزان پایه دوازدهم در ترجمه متون ادبی با چالش هایی همچون ناتوانی در تشخیص معنای واژگان در بافت متن، ضعف در درک آرایه های ادبی، دشواری در انتقال مفهوم اصلی بیت ها و عبارت های ادبی، وابستگی بیش از حد به ترجمه های آماده و کاهش مشارکت فعال در فعالیت های کلاسی مواجه هستند. این مسئله در کلاس درس من در دبیرستان حاج محمدبزرگی شهرستان شیراز، در میان ۸۱ نفر از دانش آموزان دختر پایه دوازدهم، به شکل کاهش انگیزه، اضطراب هنگام ترجمه متون جدید و عدم اعتمادبه نفس در ارائه تحلیل های ادبی مشاهده شد.به عنوان دبیر ادبیات فارسی، با مشاهده این وضعیت و با هدف ارتقای کیفیت یادگیری دانش آموزان، اقدام به انجام پژوهشی با عنوان «چگونه توانستم مهارت ترجمه ی متون ادبی را با استفاده از اپلیکیشن های تعاملی و هوش مصنوعی بهبود ببخشم؟» نمودم. هدف اصلی این اقدام پژوهی، بررسی تاثیر به کارگیری فناوری های نوین آموزشی، به ویژه اپلیکیشن های تعاملی و ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، بر افزایش توانایی دانش آموزان در ترجمه، تحلیل و فهم متون ادبی بود. در این پژوهش تلاش کردم با بهره گیری از روش های فعال یاددهی یادگیری، محیطی ایجاد کنم که دانش آموزان به جای دریافت منفعلانه ترجمه، خود در فرایند کشف معنا، مقایسه ترجمه ها، اصلاح خطاها و ارائه برداشت های ادبی مشارکت داشته باشند.برای اجرای این اقدام پژوهی، ابتدا وضعیت موجود دانش آموزان از طریق مشاهده مستقیم فعالیت های کلاسی، بررسی تکالیف ترجمه، تحلیل آزمون های تشخیصی، گفت وگو با دانش آموزان و بررسی میزان مشارکت آنان در فعالیت های ترجمه مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته های این پژوهش نشان داد که ترکیب روش های سنتی آموزش ادبیات با فناوری های نوین می تواند زمینه ای مناسب برای یادگیری عمیق تر و فعال تر دانش آموزان دوره متوسطه دوم فراهم کند. همچنین مشخص شد که ابزارهای دیجیتال زمانی بیشترین اثربخشی را دارند که در کنار نقش هدایت گر معلم، فعالیت های هدفمند، تمرین های تحلیلی و فرصت مشارکت دانش آموزان قرار گیرند. در پایان این اقدام پژوهی، با توجه به نتایج به دست آمده، پیشنهاد می شود دبیران ادبیات فارسی از ظرفیت فناوری های آموزشی و هوش مصنوعی به صورت برنامه ریزی شده برای تقویت مهارت های زبانی و ادبی دانش آموزان استفاده کنند و زمینه ای فراهم آورند تا یادگیری ادبیات از حالت حفظ محور خارج شده و به تجربه ای فعال، تعاملی و معنا محور تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

ترجمه ، متون ادبی ، اقدام پژوهی ، اپیکیشن تعاملی ، هوش مصنوعی