بررسی تطبیقی قصه های عامیانه ایرانی و ترکی بر اساس مولفه های ساختاری و محتوایی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی قصه های عامیانه ایرانی و ترکی بر اساس مولفه های ساختاری و محتوایی انجام شده است. روش پژوهش از نظر شیوه گردآوری داده ها توصیفی-پیمایشی و از نظر هدف کاربردی است. جامعه آماری شامل کلیه خبرگان و اعضای هیئت علمی در حوزه های فرهنگ عامه، ادبیات فارسی و ادبیات ترکی در دانشگاه های ایران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ است که با استفاده از نمونه گیری هدفمند (قضاوتی)، تعداد ۳۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته با ۳۵ گویه در ۷ بعد (ساختار، شخصیت پردازی، پیام اخلاقی، عناصر جادویی، باورهای عامیانه، زبان و سبک، و موتیف های فرهنگی) بر اساس طیف پنج درجه ای لیکرت بود. روایی صوری و محتوایی توسط ۱۰ نفر از خبرگان فرهنگ عامه و ادبیات تطبیقی تایید شد و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ (α = ۰/۸۹) محاسبه گردید. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن توزیع داده ها و آزمون تی تک نمونه ای برای مقایسه میانگین نمرات هر مولفه با مقدار آزمون (۳) انجام شد. یافته ها نشان داد که قصه های عامیانه ایرانی و ترکی هر دو از نظر مولفه های ساختاری و محتوایی غنی هستند و در هر هفت بعد، نمرات بالاتر از سطح متوسط کسب کرده اند (p < ۰/۰۰۱). بالاترین میانگین نمرات در قصه های ایرانی به ترتیب مربوط به ابعاد موتیف های فرهنگی (M = ۴/۲۱)، باورهای عامیانه (M = ۴/۰۸) و پیام اخلاقی (M = ۳/۹۵) و در قصه های ترکی مربوط به عناصر جادویی (M = ۴/۳۲)، شخصیت پردازی (M = ۴/۱۵) و ساختار (M = ۴/۰۴) بود. نتایج تایید می کند که با وجود قرابت فرهنگی و جغرافیایی و تعاملات تاریخی دو ملت، قصه های عامیانه ایرانی و ترکی، ویژگی های فرهنگی خاص خود را حفظ کرده اند و در هر مولفه دارای مختصات منحصر به فردی هستند. این پژوهش با ارائه چارچوبی نظام مند برای مطالعه تطبیقی، می تواند زمینه ساز مطالعات عمیق تر در حوزه فولکلور تطبیقی باشد و به حفظ و مستندسازی میراث فرهنگی ناملموس دو ملت کمک کند.

کلیدواژه ها:

بررسی تطبیقی ، قصه های عامیانه ، قصه های ایرانی ، قصه های ترکی ، مولفه های ساختاری ، مولفه های محتوایی ، ارزیابی خبرگان