جذب کربن مستقیم (Direct Air Capture): فناوری هایی که دی اکسید کربن را مستقیما از هوا می گیرند.

تغییر اقلیم یکی از مهم ترین چالش های قرن بیست ویکم به شمار می رود و با وجود اجرای راهبردهای متعدد کاهش انتشار، غلظت دی اکسید کربن اتمسفری همچنان با سرعتی بی سابقه در حال افزایش است. فناوری جذب کربن مستقیم از هوا (DAC) که طی آن دی اکسید کربن به طور مستقیم از هوای محیط از طریق فرایندهای شیمیایی یا فیزیکی استخراج می شود، در سال های اخیر به عنوان راهکاری مکمل و بالقوه تحول آفرین در سبد فناوری های انتشار منفی مطرح شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ابعاد چهارگانه فنی، اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی فناوری DAC و با بهره گیری از روش توصیفی–پیمایشی در کنار مرور نظام مند ادبیات و نظرخواهی از خبرگان انجام شده است. جامعه آماری پژوهش را خبرگان، پژوهشگران و دانشجویان تحصیلات تکمیلی در حوزه های مهندسی محیط زیست، سیاست گذاری انرژی، مهندسی شیمی و اقتصاد محیط زیست در دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی منتخب کشور تشکیل داده اند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته با روایی و پایایی تاییدشده (آلفای کرونباخ ۰/۹۱) بود و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های کولموگروف–اسمیرنوف و تی تک نمونه ای انجام گرفت. یافته ها نشان می دهد که فناوری DAC از نظر فنی امکان پذیر اما نیازمند کاهش چشمگیر مصرف انرژی و هزینه پیش از استقرار در مقیاس بزرگ است؛ مزایا و مخاطرات زیست محیطی آن به شدت به منبع انرژی مورد استفاده در فرایند وابسته است؛ سطح آگاهی عمومی در ایران پایین بوده و چارچوب های سیاستی حمایتی برای تجاری سازی آن ضروری به نظر می رسد. پژوهش حاضر نتیجه می گیرد که فناوری DAC، هرچند جایگزین کاهش انتشار نیست، در صورت ادغام با سامانه های انرژی تجدیدپذیر و حمایت سیاستی منسجم، می تواند نقشی معنادار در مسیر کربن زدایی کشور ایفا کند.

کلیدواژه ها:

جذب کربن مستقیم ، کاهش تغییر اقلیم ، فناوری های انتشار منفی ، حذف دی اکسید کربن ، پایداری ، ایران