دانشگاه آینده؛ از مدرک تا مهارت

سامانه ی آموزش عالی در سراسر جهان در آستانه ی تحولاتی بنیادین قرار گرفته است؛ تحولاتی که برآمده از شتاب فناوری های نوین، گسترش هوش مصنوعی، انقلاب صنعتی چهارم، و دگرگونی های ژرف در ساختار بازار کار است. دانشگاه های سنتی که وظیفه ی اصلی خود را اعطای مدارک تحصیلی بر مبنای سال های تحصیل و انباشت واحدهای درسی تعریف کرده اند، اینک با چالش های جدی روبه رو شده اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی گذار از الگوی «دانشگاه مدرک محور» به الگوی «دانشگاه مهارت محور» انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای و از نظر روش، توصیفی-پیمایشی است. جامعه ی آماری شامل اعضای هیئت علمی، دانشجویان و خبرگان بازار کار در ایران است که از میان آن ها ۳۸۴ نفر به روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ی محقق ساخته بود که روایی آن توسط متخصصان تایید (CVR=۰.۸۷ و CVI=۰.۹۱) و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ ۰.۹۳ محاسبه شد. برای تحلیل داده ها از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف جهت بررسی نرمال بودن توزیع داده ها و از آزمون تی تک نمونه ای استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که بین وضعیت موجود دانشگاه های ایران و وضعیت مطلوب آموزش مهارت محور تفاوت معناداری وجود دارد (p<۰.۰۰۱). نتایج بیانگر آن است که آموزش شایستگی محور، ریزمدارک ها، یادگیری مادام العمر، پیوند با صنعت، و مهارت های دیجیتال و هوش مصنوعی مهم ترین مولفه های دانشگاه آینده به شمار می روند. پژوهش به این نتیجه رسید که برای ایفای نقش موثر دانشگاه های ایران در قرن بیست و یکم، تحولی بنیادین در ماموریت، ساختار، برنامه ی درسی و شیوه های ارزیابی ضروری است و تمرکز باید از تولید مدرک به پرورش مهارت تغییر یابد.

کلیدواژه ها:

دانشگاه آینده ، آموزش مهارت محور ، انقلاب صنعتی چهارم ، آموزش شایستگی محور ، ریزمدارک ها ، یادگیری مادام العمر ، آموزش عالی ، بازار کار ، ایران