چرا دانش آموزان گوش نمی دهند؟ بررسی علل و راهکارها

گوش دادن در کلاس درس یکی از بنیادی ترین مهارت ها برای موفقیت تحصیلی است؛ با این حال، این مهارت یکی از کم توجه ترین توانمندی ها در پژوهش ها و عمل آموزشی به شمار می رود. علی رغم اصلاحات گسترده در برنامه های درسی، دوره های ضمن خدمت معلمان و پیشرفت های فناورانه در کلاس های درس، مشاهدات میدانی و پژوهش های تجربی متعدد به طور مداوم گزارش می دهند که دانش آموزان تنها بخش کوچکی از زمان آموزشی را به گوش دادن فعال به معلم اختصاص می دهند. پژوهش حاضر با هدف بررسی علل زیربنایی گوش ندادن دانش آموزان در کلاس های درس و ارائه راهکارهای عملی مبتنی بر روان شناسی تربیتی و پژوهش های آموزشی انجام شد. این پژوهش به روش توصیفی-پیمایشی اجرا شد. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دوره دوم متوسطه منطقه ۳ شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود. نمونه ای به حجم ۳۲۰ دانش آموز به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شد. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته ای مشتمل بر ۳۵ گویه در هفت بعد بود: عوامل مربوط به معلم، عوامل مربوط به محتوای درس، عوامل مربوط به محیط کلاس، عوامل خانوادگی، عوامل انگیزشی، عوامل فناورانه و عوامل روان شناختی. روایی محتوایی ابزار توسط پنلی از متخصصان روان شناسی تربیتی تایید شد و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (α = ۰/۹۴) محاسبه گردید. نتایج آزمون کولموگروف-اسمیرنوف نشان داد که توزیع داده ها نرمال است (p > ۰/۰۵)، از این رو برای تحلیل داده ها از آزمون تی تک نمونه ای در مقابل مقدار آزمون ۳ استفاده شد. یافته ها نشان داد که هر هفت بعد به طور معناداری بر گوش ندادن دانش آموزان تاثیر دارند و بالاترین میانگین ها به ترتیب مربوط به عوامل انگیزشی (M = ۴/۲۵)، عوامل فناورانه (M = ۴/۳۱) و عوامل مربوط به معلم (M = ۴/۱۲) بود. بر اساس یافته ها پیشنهاد می شود معلمان از روش های تدریس فعال بهره ببرند، فناوری آموزشی را به صورت هدفمند به کار گیرند، انگیزش دانش آموزان را از طریق فعالیت های مشارکتی تقویت کنند و به بهبود فضای کلاس توجه جدی داشته باشند. نتایج این پژوهش از نظر نظری برای حوزه روان شناسی تربیتی و از نظر کاربردی برای معلمان، مدیران مدارس و برنامه ریزان درسی سودمند است.

کلیدواژه ها:

گوش دادن ، کلاس درس ، دانش آموزان ، روان شناسی تربیتی ، روش های تدریس ، توجه ، مدیریت کلاس