شکاف نسلی در فضای آموزشی؛ تحلیلی بر ادراک معلمان و دانش آموزان از موانع تفاهم متقابل در کلاس درس

هدف پژوهش حاضر بررسی علل و ابعاد شکاف نسلی میان معلمان و دانش آموزان در مدارس ایران بود. این تحقیق با روش ترکیبی (کمی و کیفی) و با رویکرد توصیفی-پیمایشی انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه معلمان و دانش آموزان مقطع متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که با استفاده از نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۳۸۰ نفر (۱۹۰ معلم و ۱۹۰ دانش آموز) انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته شکاف نسلی در آموزش (GGEQ) بود که روایی محتوایی آن توسط متخصصان تایید (CVR = ۰/۸۵، CVI = ۰/۸۹) و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (α = ۰/۹۲) محاسبه شد. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های کولموگروف-اسمیرنوف، تی تک نمونه ای و تی مستقل و همچنین تحلیل تماتیک انجام گرفت. نتایج نشان داد که میانگین نمرات معلمان و دانش آموزان درباره وجود و شدت شکاف نسلی به طور معناداری بالاتر از میانگین نظری است (p < ۰/۰۰۱). برجسته ترین ابعاد این شکاف، تفاوت در الگوهای ارتباطی، نگرش به اقتدار و یادگیری، کاربرد فناوری های دیجیتال و انتظارات سبک زندگی شناسایی شد. یافته ها حاکی از آن است که شکاف نسلی در کلاس های درس ایران پدیده ای چندلایه و ریشه دار در تحولات تاریخی، اجتماعی و فناورانه است. مطالعه حاضر بر طراحی برنامه های ارتباطی میان نسلی، بازنگری در برنامه های تربیت معلم و اصلاح الگوهای تعامل کلاسی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

شکاف نسلی ، رابطه معلم و دانش آموز ، آموزش ، تعامل کلاسی ، بومیان دیجیتال ، الگوهای ارتباطی