تحلیل رابطه سواد دیجیتال، تفکر انتقادی، یادگیری فعال و مهارت های حل مسئله در موفقیت تحصیلی دانش آموزان

تحولات گسترده فناوری اطلاعات و ارتباطات در دهه های اخیر، ابعاد مختلف زندگی فردی، اجتماعی، فرهنگی و آموزشی را به طور بنیادین دگرگون ساخته است. گسترش اینترنت، توسعه ابزارهای هوشمند، شبکه های اجتماعی، سامانه های آموزش الکترونیکی و منابع دیجیتال موجب شده است که شیوه های سنتی یادگیری جای خود را به الگوهای نوین آموزش و یادگیری بدهند. در چنین شرایطی، نظام های آموزشی دیگر صرفا مسئول انتقال اطلاعات و دانش نیستند، بلکه باید زمینه پرورش دانش آموزانی را فراهم کنند که بتوانند در محیطی سرشار از اطلاعات، داده ها و تغییرات سریع، به صورت آگاهانه، خلاقانه و مسئولانه تصمیم گیری کنند. ازاین رو، موفقیت تحصیلی دانش آموزان دیگر تنها به میزان محفوظات علمی یا کسب نمرات بالا محدود نمی شود، بلکه به مجموعه ای از توانایی های شناختی، فراشناختی، فناورانه و مهارتی وابسته است که آنان را برای زندگی و فعالیت در جامعه دانش بنیان آماده می سازد. در عصر حاضر، مفهوم موفقیت تحصیلی نیز دستخوش تغییرات اساسی شده است. در گذشته موفقیت تحصیلی بیشتر با معدل، نمرات امتحانی و پیشرفت در آزمون های استاندارد سنجیده می شد؛ اما امروزه پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت بر این باورند که موفقیت تحصیلی مفهومی چندبعدی است که علاوه بر پیشرفت آموزشی، شامل رشد مهارت های شناختی، توانایی حل مسائل واقعی، یادگیری مادام العمر، قدرت تصمیم گیری، خلاقیت، مسئولیت پذیری و توانایی انطباق با تغییرات محیطی نیز می شود. تحقق چنین موفقیتی مستلزم آن است که دانش آموزان علاوه بر کسب دانش تخصصی، مهارت هایی نظیر سواد دیجیتال، تفکر انتقادی، یادگیری فعال و حل مسئله را نیز در فرآیند آموزش فراگیرند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به تحلیل رابطه سواد دیجیتال، تفکر انتقادی، یادگیری فعال و مهارت های حل مسئله در موفقیت تحصیلی دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که سواد دیجیتال، تفکر انتقادی، یادگیری فعال و مهارت های حل مسئله چهار مولفه مکمل و به هم پیوسته در ارتقای موفقیت تحصیلی دانش آموزان هستند و تقویت هم زمان آن ها می تواند موجب یادگیری عمیق، افزایش انگیزش، بهبود عملکرد آموزشی و پرورش یادگیرندگانی مستقل، خلاق و توانمند برای مواجهه با چالش های عصر دیجیتال شود. ازاین رو، توجه نظام آموزشی به توسعه این مهارت ها از طریق روش های تدریس نوین، بهره گیری هدفمند از فناوری و ایجاد محیط های یادگیری مشارکتی، ضرورتی اساسی برای ارتقای کیفیت تعلیم و تربیت و تحقق موفقیت تحصیلی پایدار دانش آموزان به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

سواد دیجیتال ، تفکر انتقادی ، یادگیری فعال ، مهارت حل مسئله ، موفقیت تحصیلی