سلامت چشم کودک در عصر صفحه نمایش؛ چالش های نوین و راهکارهای پیشگیرانه

گسترش بی سابقه مصرف رسانه های دیجیتال در میان کودکان، نگرانی های جدی را در سطح جهانی درباره سلامت بینایی برانگیخته است. با نفوذ تلفن های همراه هوشمند، تبلت ها، رایانه ها و تلویزیون به زندگی روزمره خانواده های ایرانی، شیوع عیوب انکساری، خستگی چشمی دیجیتال، سندرم خشکی چشم و نزدیک بینی در سال های اخیر روندی صعودی را نشان داده است. هدف پژوهش حاضر، بررسی چالش های نوین پیش روی سلامت چشم کودک در عصر صفحه نمایش و شناسایی راهکارهای پیشگیرانه مبتنی بر شواهد از دیدگاه والدین بود.مواد و روش ها: این پژوهش کاربردی با روش شناسی توصیفی-پیمایشی انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه والدین کودکان ۳ تا ۱۲ ساله شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود. با استفاده از نمونه گیری تصادفی طبقه ای، ۳۸۰ نفر از والدین انتخاب و با پرسشنامه محقق ساخته ای که روایی آن توسط اساتید متخصص تایید و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ (α = ۰/۸۹) تامین شد، مورد سنجش قرار گرفتند. داده ها با استفاده از آمار توصیفی، آزمون کولموگروف-اسمیرنوف و آزمون تی تک نمونه ای تحلیل شدند.یافته ها: نتایج آزمون کولموگروف-اسمیرنوف بیانگر توزیع نرمال داده ها بود (p > ۰.۰۵) و استفاده از آزمون های پارامتریک را توجیه کرد. نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان داد که میانگین نمره آگاهی والدین از تاثیرات صفحه نمایش بر سلامت چشم کودک (۳.۴۲ ± ۰.۶۱) به طور معناداری بالاتر از میانگین نظری بود (t = ۱۳.۸۵, p < ۰.۰۰۱)، اما میانگین نمره رفتارهای پیشگیرانه (۲.۸۶ ± ۰.۷۴) به طور معناداری پایین تر از حد انتظار بود (t = -۳.۶۹, p < ۰.۰۰۱) که نشان دهنده شکاف میان دانش و عمل است.نتیجه گیری: اگرچه والدین ایرانی از آگاهی نسبتا مطلوبی درباره خطرات بینایی صفحه نمایش برخوردارند، تبدیل این دانش به عمل پیشگیرانه همچنان ناکافی است. طراحی مداخلات آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی، ادغام غربالگری بینایی در برنامه های سلامت مدارس و تنظیم زمان استفاده از صفحه نمایش در سطح خانواده به عنوان راهبردهای اولویت دار توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

سلامت چشم کودک ، صفحه نمایش ، خستگی چشمی دیجیتال ، نزدیک بینی ، پیشگیری ، آگاهی والدین ، ایران