تاثیر سیستم های برنامه ریزی منابع سازمان ERP برکیفیت اطلاعات حسابداری

در فضای کسب وکار معاصر که با رقابت شدید، تحولات سریع فناوری و تصمیم گیری مبتنی بر اطلاعات مشخص می شود، سازمان ها به طور فزاینده ای ناگزیر به پذیرش سیستم های اطلاعاتی یکپارچه ای هستند که قادر به پاسخگویی به نیازهای عملیاتی و راهبردی پیچیده آنان باشند. سیستم های برنامه ریزی منابع سازمان (ERP) به عنوان بسترهای نرم افزاری یکپارچه ای که فرآیندهای اصلی کسب وکار سازمان از جمله مالی، حسابداری، منابع انسانی، تدارکات، تولید و توزیع را خودکارسازی و یکپارچه می سازند، به عنوان یکی از مهم ترین نوآوری های فناورانه سه دهه اخیر ظهور یافته اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر سیستم های ERP بر کیفیت اطلاعات حسابداری در شرکت های منتخب تولیدی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران انجام شده است. کیفیت اطلاعات حسابداری در چهار بعد اصلی شامل مربوط بودن، قابلیت اتکا، قابلیت مقایسه و به موقع بودن مورد بررسی قرار گرفته و چارچوب مفهومی پژوهش بر مدل موفقیت سیستم های اطلاعاتی دیلون و مک لین و ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری مندرج در چارچوب مفهومی استانداردهای حسابداری ایران استوار است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری شامل مدیران مالی و حسابداری، حسابداران ارشد و کارشناسان سیستم های اطلاعاتی شرکت های تولیدی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است که حداقل سه سال مالی متوالی از سیستم های ERP بهره برداری کرده اند. با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای و فرمول کوکران، نمونه ای متشکل از حدود ۱۸۰ پاسخ دهنده انتخاب شد. گردآوری داده ها از طریق پرسشنامه استاندارد با مقیاس پنج درجه ای لیکرت انجام شد که روایی آن از طریق روایی محتوایی (با قضاوت خبرگان دانشگاهی و حرفه ای) و روایی سازه (با تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی) و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ (α > ۰.۸۰ برای تمامی سازه ها) تایید شد. تحلیل داده ها با استفاده از روش مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS) از طریق نرم افزار Smart-PLS و در کنار آن از طریق آمار توصیفی صورت پذیرفت. یافته های پژوهش حاکی از آن است که سیستم های ERP تاثیر مثبت و معناداری بر کیفیت کلی اطلاعات حسابداری دارند؛ در میان چهار بعد مورد بررسی، قابلیت اتکا و به موقع بودن بیشترین بهبود را نشان دادند، قابلیت مقایسه بهبود متوسط و مربوط بودن اثر ضعیف تر اما همچنان معناداری را نشان داد. نتایج همچنین آشکار ساخت که عوامل سازمانی، به ویژه حمایت مدیریت ارشد، آموزش کاربران و بهینه سازی پس از اجرا، رابطه میان پذیرش ERP و کیفیت اطلاعات حسابداری را به طور معناداری تعدیل می کنند. این پژوهش با ارائه شواهد تجربی از یک بازار نوظهور که در آن شرایط نهادی، فرهنگی و زیرساختی ممکن است بر نتایج ERP به شیوه ای متفاوت از اقتصادهای توسعه یافته اثر گذارد، به ادبیات نظری می افزاید. از منظر کاربردی، یافته ها بینش های اجرایی ارزشمندی را در اختیار مدیران، حسابرسان و سیاست گذاران قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

سیستم های برنامه ریزی منابع سازمان (ERP) ، کیفیت اطلاعات حسابداری ، مدل دیلون و مک لین ، مدل سازی معادلات ساختاری ، بورس اوراق بهادار تهران