رابطه بین کمبود وسایل کمک آموزشی حسی-حرکتی و میزان خستگی و فرسودگی شغلی معلمان مدارس استثنایی ابتدایی

محیط یادگیری در مدارس استثنایی کاملا وابسته به تعامل فیزیکی و حسی است. معلمان این دوره، هم زمان با ایفای نقش توانبخشی و آموزشی، با چالش کمبود وسایل کمک آموزشی مواجه اند. این مطالعه با هدف کشف عمیق تجربه ی زیسته معلمان از تاثیر کمبود وسایل حسی-حرکتی بر میزان خستگی ذهنی و فرسودگی آنان طراحی شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. مشارکت کنندگان شامل ۲۰ نفر از معلمان با سابقه بیش از ۱۰ سال در مدارس استثنایی ابتدایی بودند که به صورت هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری و با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل شدند. تحلیل مصاحبه ها به استخراج ۴ مضمون اصلی و ۱۴ زیرمضمون انجامید. مضامین اصلی شامل: ۱) "افت انگیزه در مواجهه با محدودیت" (احساس درماندگی آموخته شده)، ۲) "افزایش بار فیزیکی ناشی از طراحی غیراستاندارد فضا" (حرکات اصلاحی اجباری و دردهای اسکلتی-عضلانی)، ۳) "استهلاک عاطفی ناشی از ناتوانی در پاسخ به نیازهای متنوع" (احساس گناه و نقص در ایفای نقش)، و ۴) "زوال هویت حرفه ای" (کاهش خلاقیت و یکنواختی تدریس) بود. تقریبا تمامی مشارکت کنندگان بر این باور بودند که نبود وسایل مناسب، زمان تدریس مفید را کاهش و زمان مدیریت کلاس را افزایش می دهد که خود منجر به خستگی مزمن می شود. کمبود وسایل کمک آموزشی حسی-حرکتی نه تنها یک نقص مادی، بلکه عاملی تعیین کننده در شکل گیری سندرم فرسودگی شغلی معلمان استثنایی محسوب می شود. فراهم سازی بستر مشارکت معلمان در انتخاب تجهیزات و تامین حداقل های استاندارد، می تواند به عنوان راهکاری فوری برای کاهش استرس و افزایش بهره وری روانی آنان مدنظر قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فرسودگی شغلی ، وسایل حسی-حرکتی ، مدارس استثنایی ، خستگی معلمان ، پدیدارشناسی.