بررسی تاثیر آموزش مبتنی بر شبهات اعتقادی، تفکر استدلالی، تاب آوری شناختی و گفت وگوی انتقادی بر تعمیق یادگیری درس دین و زندگی

نظام آموزشی در دنیای معاصر با چالش های متعددی در حوزه انتقال مفاهیم دینی و تربیت اعتقادی نسل جدید روبه رو است. گسترش فناوری های ارتباطی، دسترسی آسان دانش آموزان به حجم گسترده ای از اطلاعات، افزایش تنوع دیدگاه ها و شکل گیری فضای گفت وگوی آزاد در شبکه های اجتماعی، موجب شده است که دانش آموزان بیش از هر زمان دیگری با پرسش ها، ابهامات و شبهات گوناگون در زمینه مسائل اعتقادی مواجه شوند. در چنین شرایطی، آموزش سنتی که عمدتا بر انتقال یک سویه اطلاعات، حفظ مطالب و تکرار مفاهیم تاکید دارد، دیگر پاسخگوی نیازهای فکری و شناختی نسل امروز نیست. دانش آموزان عصر حاضر صرفا پذیرنده اطلاعات نیستند، بلکه خواهان درک منطقی، تحلیل عقلانی، استدلال مستند و پاسخ های اقناع کننده برای پرسش های خود هستند. ازاین رو، کیفیت آموزش دروس دینی، به ویژه درس دین و زندگی، نیازمند بازنگری اساسی در روش ها، رویکردها و راهبردهای آموزشی است تا بتواند ضمن تقویت باورهای دینی، زمینه شکل گیری تفکر عمیق، شناخت پایدار و ایمان آگاهانه را فراهم آورد. درس دین و زندگی یکی از مهم ترین دروس تربیتی در نظام آموزش وپرورش محسوب می شود که علاوه بر انتقال دانش دینی، وظیفه هدایت فکری، تربیت اخلاقی، تقویت هویت دینی و اجتماعی، افزایش مسئولیت پذیری و پرورش قدرت تصمیم گیری مبتنی بر ارزش های اسلامی را بر عهده دارد. تحقق این اهداف زمانی امکان پذیر خواهد بود که یادگیری دانش آموزان از سطح حفظ مطالب و پاسخ گویی به پرسش های امتحانی فراتر رفته و به مرحله فهم عمیق، تحلیل مفاهیم، کاربرد آموخته ها در زندگی واقعی و درونی سازی ارزش های دینی برسد. به همین دلیل، مفهوم «تعمیق یادگیری» در آموزش دین و زندگی اهمیت ویژه ای پیدا می کند. تعمیق یادگیری به معنای ایجاد درکی پایدار، معنادار و کاربردی از مفاهیم است؛ به گونه ای که فراگیر بتواند آموخته های خود را در موقعیت های مختلف تحلیل کرده، میان مفاهیم ارتباط برقرار کند، درباره آن ها استدلال نماید و در مواجهه با مسائل واقعی زندگی از آن ها بهره گیرد. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی تاثیر آموزش مبتنی بر شبهات اعتقادی، تفکر استدلالی، تاب آوری شناختی و گفت وگوی انتقادی بر تعمیق یادگیری درس دین و زندگی پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که تلفیق آموزش مبتنی بر شبهات اعتقادی، پرورش تفکر استدلالی، تقویت تاب آوری شناختی و بهره گیری از گفت وگوی انتقادی می تواند زمینه تعمیق یادگیری درس دین و زندگی را فراهم کرده و با تبدیل دانش آموزان از یادگیرندگان منفعل به فراگیرانی پرسشگر، تحلیل گر و استدلال محور، موجب شکل گیری باورهای دینی آگاهانه، پایدار و کاربردی در زندگی فردی و اجتماعی آنان شود.

کلیدواژه ها:

شبهات اعتقادی ، تفکر استدلالی ، تاب آوری شناختی ، گفت و گوی انتقادی ، تعمیق یادگیری