بررسی نقش سلامت روان، تاب آوری، خودکارآمدی و حمایت اجتماعی در بهبود عملکرد تحصیلی و تربیتی دانش آموزان

آموزش و پرورش در عصر حاضر تنها به انتقال دانش و مهارت های علمی محدود نمی شود، بلکه به عنوان نهادی بنیادین در شکل دهی شخصیت، سلامت روان، رشد اجتماعی، اخلاقی و هیجانی دانش آموزان شناخته می شود. امروزه نظام های آموزشی در سراسر جهان با این واقعیت مواجه شده اند که موفقیت تحصیلی دانش آموزان صرفا حاصل توانایی های شناختی، هوش یا امکانات آموزشی نیست، بلکه مجموعه ای از عوامل روان شناختی، اجتماعی، خانوادگی و محیطی در شکل گیری عملکرد تحصیلی و تربیتی آنان نقش تعیین کننده ای ایفا می کنند. از این رو، پژوهشگران علوم تربیتی، روان شناسی و جامعه شناسی آموزش طی دهه های اخیر توجه ویژه ای به شناسایی متغیرهای موثر بر کیفیت یادگیری، پیشرفت تحصیلی و رشد همه جانبه دانش آموزان داشته اند. در این میان، سلامت روان، تاب آوری، خودکارآمدی و حمایت اجتماعی به عنوان چهار مولفه اساسی و مکمل، جایگاه ویژه ای در ادبیات علمی یافته اند؛ زیرا هر یک از این متغیرها به گونه ای مستقیم یا غیرمستقیم بر توانایی دانش آموزان در مواجهه با چالش های آموزشی، سازگاری با محیط مدرسه، مدیریت فشارهای روانی و دستیابی به موفقیت های تحصیلی و تربیتی اثرگذار هستند. تحولات گسترده اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و فناوری در دهه های اخیر، محیط زندگی کودکان و نوجوانان را با تغییرات چشمگیری همراه ساخته است. گسترش فناوری های ارتباطی، رقابت های آموزشی، افزایش انتظارات خانواده ها، تغییر سبک زندگی، فشارهای ناشی از آزمون ها، مشکلات اقتصادی، پیامدهای بحران های جهانی و تغییر الگوهای ارتباطی، همگی موجب شده اند دانش آموزان بیش از گذشته در معرض انواع فشارهای روانی و هیجانی قرار گیرند. این شرایط می تواند سلامت روان آنان را تهدید کرده و پیامدهایی همچون اضطراب، افسردگی، کاهش انگیزه، افت تحصیلی، مشکلات رفتاری، کاهش اعتمادبه نفس و اختلال در روابط اجتماعی را به همراه داشته باشد. بنابراین، توجه به سلامت روان دانش آموزان دیگر یک موضوع جانبی یا مکمل نظام آموزشی نیست، بلکه به عنوان یکی از پیش نیازهای اساسی تحقق اهداف تعلیم و تربیت شناخته می شود. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش سلامت روان، تاب آوری، خودکارآمدی و حمایت اجتماعی در بهبود عملکرد تحصیلی و تربیتی دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که سلامت روان، تاب آوری، خودکارآمدی و حمایت اجتماعی از مهم ترین عوامل موثر بر بهبود عملکرد تحصیلی و تربیتی دانش آموزان هستند و تعامل سازنده این مولفه ها می تواند زمینه ساز افزایش انگیزه، ارتقای کیفیت یادگیری، رشد شخصیتی و دستیابی به موفقیت های پایدار آموزشی و اجتماعی شود.

کلیدواژه ها:

سلامت روان ، تاب آوری ، خودکارآمدی ، حمایت اجتماعی ، دانش آموزان