تحلیل تاثیر هوش هیجانی، مهارت های ارتباطی، همدلی و مسئولیت پذیری بر کیفیت تعاملات آموزشی و تربیتی مدرسه

نظام تعلیم و تربیت در عصر حاضر بیش از هر زمان دیگری با تحولات گسترده اجتماعی، فرهنگی، فناوری و روان شناختی روبه رو است. این تحولات موجب شده است که مدارس تنها به عنوان مکانی برای انتقال دانش و اطلاعات شناخته نشوند، بلکه به محیط هایی پویا برای رشد همه جانبه شخصیت، پرورش مهارت های اجتماعی، تقویت توانایی های هیجانی و آماده سازی دانش آموزان برای زندگی فردی و اجتماعی تبدیل شوند. در چنین شرایطی، کیفیت تعاملات آموزشی و تربیتی به یکی از مهم ترین شاخص های موفقیت مدارس تبدیل شده است؛ زیرا یادگیری اثربخش، رشد شخصیت، شکل گیری هویت اجتماعی، افزایش انگیزه تحصیلی و ایجاد احساس تعلق به مدرسه تا حد زیادی در گرو کیفیت روابط میان معلمان، دانش آموزان، مدیران، والدین و سایر اعضای جامعه آموزشی است. پژوهشگران علوم تربیتی معتقدند که هر اندازه تعاملات انسانی در محیط مدرسه مبتنی بر احترام، همدلی، مسئولیت پذیری و ارتباط موثر باشد، زمینه برای تحقق اهداف آموزشی و تربیتی نیز فراهم تر خواهد شد. در دهه های اخیر، رویکردهای نوین آموزشی از تاکید صرف بر انتقال دانش به سمت توسعه شایستگی های فردی، اجتماعی و هیجانی حرکت کرده اند. بر اساس این دیدگاه، موفقیت نظام آموزشی تنها با ارتقای سطح دانش علمی دانش آموزان سنجیده نمی شود، بلکه میزان توانایی آنان در مدیریت هیجان ها، برقراری روابط سالم، همکاری با دیگران، پذیرش مسئولیت و حل تعارضات نیز از معیارهای اصلی کیفیت آموزش محسوب می شود. به همین دلیل، توجه به مولفه هایی مانند هوش هیجانی، مهارت های ارتباطی، همدلی و مسئولیت پذیری در سال های اخیر به یکی از محورهای اصلی پژوهش های حوزه روان شناسی تربیتی، مدیریت آموزشی و علوم رفتاری تبدیل شده است. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به تحلیل تاثیر هوش هیجانی، مهارت های ارتباطی، همدلی و مسئولیت پذیری بر کیفیت تعاملات آموزشی و تربیتی مدرسه پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که هوش هیجانی، مهارت های ارتباطی، همدلی و مسئولیت پذیری چهار مولفه مکمل و به هم پیوسته در ارتقای کیفیت تعاملات آموزشی و تربیتی هستند و تقویت هم زمان آن ها موجب بهبود روابط معلم و دانش آموز، افزایش انگیزش و مشارکت تحصیلی، ایجاد محیطی امن و حمایتگر و در نهایت ارتقای کیفیت یاددهی، یادگیری و تحقق اهداف تربیتی مدرسه خواهد شد. از این رو، برنامه ریزی نظام مند برای توسعه این شایستگی ها در معلمان، دانش آموزان و مدیران مدارس باید به عنوان یکی از اولویت های اساسی نظام تعلیم و تربیت مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، مهارت ارتباطی ، همدلی ، مسئولیت پذیری ، تعاملات آموزشی