اعتماد به نفس دانش آموزان:چگونه بازخوردمعلم بر خودباوری اثر می گذارد

اعتماد به نفس و خودباوری از سازه های روان شناختی حیاتی هستند که تاثیر شگرفی بر پیشرفت تحصیلی، سازگاری اجتماعی و کیفیت کلی زندگی دانش آموزان دارند. در میان عوامل محیطی گوناگون، بازخورد معلم به عنوان یک مکانیسم محوری در شکل دهی به ادراکات خود دانش آموزان شناخته می شود. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر انواع مختلف بازخورد معلم—به ویژه بازخوردهای سازنده، ارزیابی محور و حمایتی—بر خودباوری و اعتماد به نفس دانش آموزان مقطع ابتدایی و متوسطه انجام شده است. با تکیه بر نظریه شناختی-اجتماعی بندورا و نظریه خودتعیین گری دسی و رایان، این مطالعه فرض می کند که بازخوردهایی که بر تلاش، فرآیند یادگیری و بهبودهای خاص متمرکز هستند و نه بر توانایی ذاتی یا ستایش های کلی، منجر به خودباوری پایدارتر و قوی تری می شوند. روش پژوهش از نوع آمیخته (کیفی و کمی) است و داده ها از نمونه ای شامل ۳۰۰ دانش آموز و ۳۰ معلم در مناطق مختلف آموزشی تهران جمع آوری شده است. یافته های کمی همبستگی مثبت قوی بین بازخوردهای رشد محور و خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان را نشان می دهند، در حالی که بازخوردهای ذهنیت ثابت با خودباوری پایین تر و اضطراب بیشتر مرتبط بوده است. یافته های کیفی حاکی از آن است که دانش آموزان بازخورد را به عنوان یک نشانه رابطه ای درک می کنند و لحن، زمان بندی و حریم خصوصی بازخورد را به عنوان شاخص هایی از باور معلم به پتانسیل آن ها تفسیر می نمایند. این پژوهش نتیجه می گیرد که آموزش معلمان در تکنیک های بازخورد آموزشی برای ایجاد محیطی حمایتی که انگیزه درونی و اعتماد به نفس بلندمدت را پرورش می دهد، ضروری است. پیامدهای عملی برای مربیان و سیاست گذاران در نظام آموزشی ایران مورد بحث قرار گرفته و بر لزوم تغییر از سیستم های ارزیابی جمع محور و نمره مدار به سیستم های بازخورد فرآیند-محور و رشد-محور تاکید می شود.

کلیدواژه ها:

بازخورد معلم ، اعتماد به نفس دانش آموز ، خودباوری ، خودکارآمدی تحصیلی ، بازخورد سازنده ، نظام آموزشی ایران ، ویگوتسکی ، بندورا.