بررسی نقش مدیریت کلاس درس، تعامل معلم و مشارکت دانش آموزان در بهبود کیفیت یادگیری

نظام تعلیم و تربیت در دنیای امروز با تحولات گسترده ای در حوزه های علمی، فناوری، اجتماعی و فرهنگی مواجه شده است؛ تحولاتی که موجب تغییر در اهداف، روش ها و انتظارات از فرآیند آموزش شده اند. در گذشته، موفقیت آموزشی عمدتا بر انتقال اطلاعات و حفظ مطالب درسی استوار بود، اما امروزه کیفیت یادگیری، پرورش مهارت های تفکر، حل مسئله، خلاقیت، مسئولیت پذیری، همکاری، یادگیری مادام العمر و توانایی انطباق با تغییرات به عنوان اهداف اصلی نظام های آموزشی شناخته می شوند. در چنین شرایطی، کلاس درس دیگر صرفا محلی برای انتقال دانش از معلم به دانش آموز نیست، بلکه محیطی پویا، تعاملی و یادگیرنده محور است که در آن معلم و دانش آموز به صورت مشترک در ساخت و توسعه دانش مشارکت می کنند. تحقق چنین محیطی مستلزم توجه به مجموعه ای از عوامل آموزشی، روان شناختی، اجتماعی و مدیریتی است که از میان آن ها مدیریت کلاس درس، تعامل موثر معلم با دانش آموزان و مشارکت فعال دانش آموزان از مهم ترین عوامل تعیین کننده کیفیت یادگیری محسوب می شوند. کیفیت یادگیری یکی از مهم ترین شاخص های موفقیت نظام های آموزشی است و تنها به کسب نمرات بالا یا موفقیت در آزمون های پایان ترم محدود نمی شود. کیفیت یادگیری زمانی تحقق می یابد که دانش آموز بتواند مفاهیم را به صورت عمیق درک کند، آموخته های خود را در موقعیت های جدید به کار گیرد، میان دانش های مختلف ارتباط برقرار کند، توانایی تحلیل و ارزیابی مسائل را داشته باشد و نگرشی مثبت نسبت به یادگیری پیدا کند. دستیابی به چنین یادگیری عمیق و پایدار مستلزم فراهم شدن محیطی آموزشی است که در آن نظم، امنیت روانی، تعامل سازنده و مشارکت فعال به طور هم زمان وجود داشته باشند. به همین دلیل، پژوهشگران علوم تربیتی معتقدند که کیفیت یادگیری بیش از آنکه وابسته به محتوای آموزشی باشد، تحت تاثیر کیفیت فرآیند تدریس و فضای حاکم بر کلاس درس قرار دارد. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش مدیریت کلاس درس، تعامل معلم و مشارکت دانش آموزان در بهبود کیفیت یادگیری پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که مدیریت اثربخش کلاس درس، تعامل سازنده و حرفه ای معلم با دانش آموزان و مشارکت فعال فراگیران، سه مولفه اساسی و مکمل در ارتقای کیفیت یادگیری به شمار می آیند که با ایجاد محیطی پویا، امن و انگیزه بخش، زمینه یادگیری عمیق، پایدار و معنادار را فراهم می کنند. ازاین رو، توجه هم زمان به این عوامل و به کارگیری راهبردهای نوین آموزشی، نقش تعیین کننده ای در بهبود عملکرد تحصیلی، رشد مهارت های فردی و اجتماعی و تحقق اهداف نظام تعلیم و تربیت خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

مدیریت کلاس ، کلاس درس ، تعامل معلم ، مشارکت دانش آموزان ، کیفیت یادگیری