رهگیری مطالعات اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی: تحلیلی کتابشناختی

مقدمه: امروزه اکوسیستم های کارآفرینی، به عنوان زیربنایی حیاتی برای توسعه رفتارهای کارآفرینانه و پیش زمینه اصلی آن یعنی قصد کارآفرینی، به ویژه در حوزه کشاورزی، مورد توجه محققان قرار گرفته اند. شناخت روند انتشار مقالات، پژوهشگران و کشورهای پیشرو، گامی اساسی برای شناسایی شکاف های پژوهشی و تقویت مبانی نظری است. با وجود مطالعات مرتبط، پژوهش های علم سنجی و کتابشناختی جامع که به بررسی تلفیقی اکوسیستم و قصد کارآفرینی در حوزه کشاورزی بپردازند، محدود بوده اند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نظام مند پژوهش های انجام شده، شناسایی تمرکز مطالعاتی، نویسندگان و کشورها و نهادهای فعال، و ترسیم نقشه دانش در این حوزه انجام شده است. این تحقیق تلاش دارد با تحلیل تراکم موضوعات و تعیین نقاط داغ، جهت گیری های تحقیقاتی پیش رو را مشخص کرده و بستری برای تقویت مبانی نظری و هدایت پژوهش های آینده فراهم سازد.مواد و روش ها:. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها اسنادی است. هدف از انجام آن بررسی و تحلیل کتابشناختی پژوهش های انجام شده در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی است. تحلیل کتابشناختی به عنوان یک روش علمی، امکان مطالعه تکامل زمانی حوزه پژوهشی و نقشه برداری از موضوعات مرتبط را فراهم کرده و از سوگیری ذهنی دور است. این روش به ویژه در حوزه های بین رشته ای، مانند اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی، بسیار موثر واقع می شود. برای گردآوری داده ها در پایگاه داده های علمی بین المللی اسکوپوس اقدام شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی اسناد علمی( مقاله، فصول کتاب ها، مقالات کنفرانسی، کتاب و...) نمایه شده در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی، در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا فوریه ۲۰۲۵ بود. کلیدواژه های مورد استفاده در فرایند جستجو و استخراج داده ها شامل "اکوسیستم کارآفرینی"، "کارآفرینی کشاورزی" و "قصد" بودند که بر اساس فرمول ((TITLE-ABS-KEY (entrepren* AND ecosystem) AND TITLE-ABS-KEY (agri* AND entrepren*) OR TITLE-ABS-KEY (intention)) ، داده ها گردآوری شدند. در مجموع، تعداد ۵۱۱ سند علمی مرتبط استخراج و ذخیره شدند که در ادامه با بهره گیری از نرم افزار «VOSviewer» برای انجام تحلیل های کتابشناختی به کار گرفته شدند. در تجزیه و تحلیل داده ها وضعیت هم استنادی مقالات، هم نویسندگی پژوهشگران و کشورهای مختلف و هم رخدادی واژگان کلیدی مورد بررسی قرار گرفت. همچنین الگوهای ارتباطی میان نویسندگان، نهادها و موضوعات پژوهشی شناسایی شدند.نتایج و بحث: روند انتشار مقالات در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی تا سال ۲۰۱۰ خیلی کم و تنها ۱۳سند علمی انتشار یافته بود. در بازه زمانی سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ ، روند نشر اسناد علمی این حوزه افزایشی (۴۰۰ سند) بوده است. اکوسیستم کارآفرینی در مقایسه با قصد، بیشتر مورد توجه بوده و به لحاظ زمانی مطالعات قصد در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه بوده اند. در این زمینه تحقیقاتی هند، آمریکا و چین، ۳ کشور برتر بوده اند و ایران با ۸ سند رتبه ۲۴ را داشته است. بیشترین انتشار اسناد علمی ( ۱۰۵سند) در سال ۲۰۲۴ است. در این مطالعات ۱۴۱۵ کلیدواژه در ۱۰ خوشه شناسایی شدند. جیا از چین، عطایی از ایران، و دسا از ایالات متحده ۳ پژوهشگر برتر در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی بودند. کلیدواژه های کارآفرینی، اکوسیستم، کشاورزی پرتکرارترین کلید واژه ها در مطالعات نشریافته بوده اند.نتیجه گیری: توجه به حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی در سال های اخیر افزایش یافته و کشورهای پیشتاز همچون هند، آمریکا و چین نقش عمده ای در تولید دانش ایفا کرده اند. تمرکز پژوهش ها بر موضوعاتی مانند اکوسیستم کارآفرینانه، پایداری و کشاورزی پایدار است، در حالی که مطالعات قصد کارآفرینی چگالی کمتری داشته اند و در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه بوده اند. شکاف پژوهشی در خصوص مطالعاتی که بطور همزمان اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی را مورد توجه قرار داده اند وجود دارد که لازم است محققان این زمینه موضوعی را در تحقیقات آتی مورد توجه قرار دهند.روش پژوهش: پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل کتابشناختی پژوهش های انجام شده در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی صورت گرفته است. بدین سان به لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها اسنادی است. هدف از انجام آن بررسی و تحلیل کتابشناختی پژوهش های انجام شده در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی است. تحلیل کتابشناختی به عنوان یک روش علمی، امکان مطالعه تکامل زمانی حوزه پژوهشی و نقشه برداری از موضوعات مرتبط را فراهم کرده و از سوگیری ذهنی دور است. این روش به ویژه در حوزه های بین رشته ای، مانند اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی، بسیار موثر واقع می شود. برای گردآوری داده ها در پایگاه داده های علمی بین المللی اسکوپوس اقدام شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی اسناد علمی( مقاله، فصول کتاب ها، مقالات کنفرانسی، کتاب و...) نمایه شده در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی، در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا فوریه ۲۰۲۵ بود. کلیدواژه های مورد استفاده در فرایند جستجو و استخراج داده ها شامل "اکوسیستم کارآفرینی"، "کارآفرینی کشاورزی" و "قصد" بودند که بر اساس فرمول ((TITLE-ABS-KEY (entrepren* AND ecosystem) AND TITLE-ABS-KEY (agri* AND entrepren*) OR TITLE-ABS-KEY (intention)) ، داده ها گردآوری شدند. در مجموع، تعداد ۵۱۱ سند علمی مرتبط استخراج و ذخیره شدند که در ادامه با بهره گیری از نرم افزار «VOSviewer» برای انجام تحلیل های کتابشناختی به کار گرفته شدند. در تجزیه و تحلیل داده ها وضعیت هم استنادی مقالات، هم نویسندگی پژوهشگران و کشورهای مختلف و هم رخدادی واژگان کلیدی مورد بررسی قرار گرفت. همچنین الگوهای ارتباطی میان نویسندگان، نهادها و موضوعات پژوهشی شناسایی شدند.یافته ها و بحث: روند انتشار مقالات در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی تا سال ۲۰۱۰ خیلی کم و تنها ۱۳سند علمی انتشار یافته بود. در بازه زمانی سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ ، روند نشر اسناد علمی این حوزه افزایشی (۴۰۰ سند) بوده است. اکوسیستم کارآفرینی در مقایسه با قصد، بیشتر مورد توجه بوده و به لحاظ زمانی مطالعات قصد در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه بوده اند. در این زمینه تحقیقاتی هند، آمریکا و چین، ۳ کشور برتر بوده اند و ایران با ۸ سند رتبه ۲۴ را داشته است. بیشترین انتشار اسناد علمی ( ۱۰۵سند) در سال ۲۰۲۴ است. در این مطالعات ۱۴۱۵ کلیدواژه در ۱۰ خوشه شناسایی شدند. جیا از چین، عطایی از ایران، و دسا از ایالات متحده ۳ پژوهشگر برتر در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی بودند. کلیدواژه های کارآفرینی، اکوسیستم، کشاورزی پرتکرارترین کلید واژه ها در مطالعات نشریافته بوده اند. نتیجه گیری: توجه به حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی در سال های اخیر افزایش یافته و کشورهای پیشتاز همچون هند، آمریکا و چین نقش عمده ای در تولید دانش ایفا کرده اند. تمرکز پژوهش ها بر موضوعاتی مانند اکوسیستم کارآفرینانه، پایداری و کشاورزی پایدار است، در حالی که مطالعات قصد کارآفرینی چگالی کمتری داشته اند و در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه بوده اند. شکاف پژوهشی در خصوص مطالعاتی که بطور همزمان اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی را مورد توجه قرار داده اند وجود دارد که لازم است محققان این زمینه موضوعی را در تحقیقات تی مورد توجه قرار دهند.

کلیدواژه ها:

اکوسیستم کارآفرینی ، قصدکارآفرینی ، کشاورزی ، تحلیل کتابشناختی ، VOSviewer