بررسی روش کدگذاری FBS در تحلیل بیانیه های طراحی مطالعه موردی: مقایسه تغییر رفتار طراحی دانشجویان معماری در ارتباط با مسائل پیچیده طراحی

اهداف و پیشینه: روش تحلیل بیانیه یک روش معتبر در بررسی اندیشه طراحان و بیش از نیم قرن است که از آن استفاده می شود. در بین انواع روش های کدگذاری، روش FBS با بیش از ۳۰ سال قدمت، استفاده زیادی در تحلیل بیانیه های طراحی دارد. هرچند این روش در پژوهش های معتبر بین المللی کاربرد فراوانی دارد، اما در ایران چندان شناخته شده نیست. در این پژوهش ضمن آشنایی با این روش، تجربه استفاده از آن در قالب یک مورد پژوهی انجام می شود و تمایز رفتار طراحی یک گروه از دانشجویان ترم ۴ با دو مسئله پیچیده (تمرین اول: تنوع در داده های مسئله، تمرین دوم: ابهام در تعریف مسئله) کنکاش می شود.مواد و روش ها: دراین پژوهش از روش تحلیل بیانیه استفاده می شود و ابتدا دانشجویان اندیشه های طراحی را حین طراحی به صورت بلند بیان می کنند، در این زمان صدای آنها ضبط و سپس پیاده و نگاشته می شود. در ادامه، این اندیشه ها بر اساس روش FBS با فاصله زمانی حداقل ده روز توسط یک کدگذار، ۲ بار کدگذاری می شود. سپس بین دو کدگذاری، قضاوت نهایی صورت می گیرد. داده های حاصل با کمک مجموعه ای از روش های آماری و با کمک نرم افزار SPSS تحلیل می شود. از این طریق، میزان تغییرات در توزیع هریک از موضوعات و فرایندهای مربوط به روش FBS به صورت جداگانه و تجمیع شده (بر اساس مدل مسئله / جواب) اندازه گیری می شود. درنهایت تغییرات اندیشه دانشجویان در طول زمان طراحی نسبت به دو موضوع مسئله و جواب ارزیابی می گردد.نتایج و جمع بندی: یافته ها نشان می دهد که با کمک داده های حاصل از کدگذاری FBS می توان از ابعاد مختلف بیانیه های طراحی را بررسی کرد که این موضوع باعث تعمق در تغییر رفتار طراحی می شود، همچنین در خصوص امر مورد مطالعه، اثر مسئله طراحی از زوایای مختلف تجزیه وتحلیل می شود و نشان می دهد که مسئله طراحی چگونه می تواند بر کار فردی و گروهی اعضای تیم اثربخش باشد. نتایج نشان داد ابهام در تعریف مسئله باعث کاهش رفتارهای گروهی و توجه بیشتر به وجوه مسئله می شود؛ این در حالی است که در تمرین اول رفتار گروهی افزایش یافته و تمرکز بیشتر بر جواب است. درضمن، با توجه به تغییرات رفتار طراحی در طول زمان، مشخص شد که برخلاف تمرین دوم که تمرکز طراحان از مسئله به جواب در طول طراحی تغییر نمی کند، در تمرین اول در نیمه جلسه طراحی، طراحان مسیر فکری خود را تغییر می دهند و به مسئله و وجوه آن بازمی گردند.

کلیدواژه ها:

بیانیه طراحی ، روش FBS ، دانشجویان کارشناسی معماری