شناسایی پیامدهای پنهان مهندسی ذهن بر افکار و رفتار اجتماعی

مهندسی ذهن به عنوان رویکردی میان رشته ای، با بهره گیری از یافته های علوم شناختی، روان شناسی و علوم اعصاب، تلاش می کند سازوکارهای ذهن و مغز انسان را بشناسد و از طریق فناوری های نرم نظیر رسانه، بر افکار، نگرش ها و رفتار های اجتماعی تاثیر بگذارد. اهمیت این موضوع در جهان امروز ازآن روست که پیامدهای آشکار و پنهان مهندسی ذهن می تواند بر ساختار های فرهنگی، سیاسی و اجتماعی جوامع اثرات عمیقی برجای گذارد. هدف پژوهش حاضر شناسایی و دسته بندی پیامدهای پنهان مهندسی ذهن بر افکار و رفتار اجتماعی و ارائه چهارچوبی تحلیلی برای فهم و مدیریت این پیامدها در سطح فردی و اجتماعی است. برای دستیابی به این هدف، داده های پژوهش از طریق تحلیل محتوای متون تخصصی و منابع علمی گردآوری شد. سپس این داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون کدگذاری و دسته بندی شدند. در ادامه، مضامین اصلی استخراج و از طریق روش های اعتبارسنجی، نتایج مورد تایید قرار گرفت. یافته های پژوهش شامل ۵۴ مضمون سازمان دهنده و ۸ مضمون فراگیر است. این مضامین پیامدهای پنهان مهندسی ذهن را در حوزه هایی چون ایجاد باور، تغییر باور، تغییر رفتار، نفوذ، مقابله با نفوذ، مشروعیت بخشیدن به نظام های سیاسی، جهت دهی افکار عمومی و ایجاد تفاهم عمومی نشان می دهند. نتایج حاکی از آن است که مهندسی ذهن می تواند نقشی تعیین کننده در شکل دهی نگرش ها و تصمیم گیری های اجتماعی ایفا کند. ازهمین رو، این پژوهش علاوه بر غنای نظری، پیشنهادهای کاربردی برای بهره گیری مسئولانه از مهندسی ذهن در سیاست گذاری ها ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

مهندسی ذهن ، رسانه ، شستشوی مغزی ، هوش مصنوعی ، رفتار اجتماعی