تحلیل فوکویی گفتمان قدرت در رمان روزگار سخت اثر چارلز دیکنز

دوره ی ویکتوریا در انگلستان شاهد اوج قدرت استعماری و صنعتی این کشور بود. چارلز دیکنز در رمان «روزگار سخت» (۱۸۵۴) این دوره را با ویژگی هایی مانند ستم اجتماعی، تفکرات ایدئولوژیک و استثمار اقتصادی و کاری به تصویر کشیده است. این رمان به بررسی مکانیسم های اعمال قدرت و سلطه بر زندگی طبقات فرودست از طریق گفتمان های حاکم مانند صنعتی سازی و فلسفه ی فایده گرایی در محیط های کاری و آموزشی می پردازد.این پژوهش با بهره گیری از چارچوب نظری میشل فوکو، به ویژه مفاهیم قدرت و گفتمان، به تحلیل رمان دیکنز پرداخته است. اگرچه فوکو مستقیما روشی برای تحلیل متون ادبی ارائه نکرده، اما مفاهیم کلیدی اندیشه ی او از جمله گفتمان، اعمال قدرت و فرآیند سوژه سازی، ابزارهای تحلیلی ارزشمندی در مطالعات فرهنگی و نقد ادبی فراهم کرده اند.هدف اصلی این مطالعه، بررسی شیوه های بازنمایی سازوکارهای قدرت در رمان و نقش نهادهای آموزشی و صنعتی در شکل دهی به سوژه های اجتماعی است. همچنین به امکان های مقاومت در برابر گفتمان مسلط نیز پرداخته می شود. نتایج نشان می دهد که چگونه گفتمان های فایده گرایانه و تکنولوژیک به عنوان ابزارهایی برای اعمال انضباط و کنترل در فضاهای کاری و آموزشی عمل می کنند.

کلیدواژه ها:

رمان ، عصر ویکتوریا ، گفتمان ، ایدئولوژی ، اختلاف طبقاتی