چالش های پذیرش و اجرای سیستم های تولید پایدار در صنعت پتروشیمی ایران

سیستم های تولید پایدار به عنوان یکی از رویکردهای راهبردی در صنایع فرایندی، با هدف کاهش پیامدهای محیط زیستی، بهینه سازی مصرف منابع و ارتقای عملکرد اقتصادی و اجتماعی توسعه یافته اند. صنعت پتروشیمی، به دلیل نقش کلیدی در زنجیره تامین انرژی و مواد شیمیایی و همچنین پیچیدگی های فنی، مدیریتی و محیطی، با ریسک ها و عدم قطعیت های متعددی مواجه است که پذیرش و اجرای سیستم های تولید پایدار را با چالش های جدی همراه می سازد. شناسایی نظام مند این چالش ها برای تدوین راهبردهای اثربخش و تحقق اهداف پایداری در این صنعت ضروری است. پژوهش حاضر در قالب مطالعهای آمیخته با هدف شناسایی و بومی سازی چالش های پذیرش و اجرای سیستم های تولید پایدار در صنعت پتروشیمی ایران انجام شده است. در مرحله نخست، با بهره گیری از رویکرد فراترکیب، چالش های متداول از پژوهش های پیشین شناسایی شدند. سپس، به منظور اعتبارسنجی و سازماندهی نهایی این چالش ها در بستر صنعت پتروشیمی ایران، از تحلیل عاملی تاییدی مرتبه دوم استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران، سیاست گذاران، کارشناسان صنعت پتروشیمی و اساتید دانشگاهی بودند که ۲۲۵ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. یافته های فراترکیب حاکی از شناسایی ۴۵ چالش در قالب ۱۲ وجه اصلی بود که نتایج تحلیل عاملی نشان داد ۴۱ مورد از آن ها برای صنعت پتروشیمی ایران معنادار هستند. همچنین، ابعاد منابع انسانی، مالی/اقتصادی و سازمانی به ترتیب با ضرایب مسیر ۰.۳۳، ۰.۳۱۶ و ۰.۲۴۷، محوری ترین ابعاد چالشی را تشکیل دادند. این نتایج می تواند به بهبود تصمیم گیری های راهبردی، برنامه ریزی منابع و تدوین سیاست های حمایتی در صنعت پتروشیمی کمک کرده و مبنای علمی مناسبی برای پژوهش های آتی در حوزه تولید پایدار فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار ، سیستم های تولید پایدار ، صنعت پتروشیمی ، رویکرد فراترکیب