ارائه چارچوب مفهومی پیشایندهای کسب مزیت رقابتی سبز در عصر دیجیتال

با گسترش فناوری های نوین و نفوذ گسترده فناوری های دیجیتال در فرایندهای سازمانی، تحول دیجیتال به یکی از پیشران های اساسی در بازآفرینی استراتژی های سازمانی تبدیل شده است. این تحول نه تنها شیوه های خلق ارزش و تصمیم گیری مدیریتی را دگرگون می کند، بلکه بستر مناسبی برای توسعه نوآوری های پایدار و دستیابی به مزیت رقابتی سبز فراهم می آورد. در این چارچوب، سازمان ها با بهره گیری از قابلیت های دیجیتال می توانند ظرفیت های نوآوری سبز خود را تقویت کرده و از طریق توسعه فعالیت های تحقیق و توسعه، انعطاف پذیری فناورانه، ساختاری و فرهنگی را افزایش دهند؛ امری که در نهایت به بهبود عملکرد زیست محیطی و تقویت جایگاه رقابتی آن ها در بازار منجر می شود. بر همین اساس، پژوهش حاضر با هدف ارائه چارچوب مفهومی پیشایندهای کسب مزیت رقابتی سبز در عصر دیجیتال انجام شده است. جامعه آماری این تحقیق شامل مدیران ارشد و میانی شرکت کاله به تعداد ۱۲۵ نفر است که از میان آن ها، با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه گیری در دسترس، نمونه ای به حجم ۹۵ نفر انتخاب شد. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه ای مشتمل بر ۸ بعد و ۳۲ گویه استفاده گردید. پس از تایید روایی و پایایی ابزار اندازه گیری، پرسشنامه ها در میان اعضای نمونه توزیع شد و داده های گردآوری شده با استفاده از تکنیک حداقل مربعات جزئی (PLS) و نرم افزار Smart PLS مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که تحول دیجیتال تاثیر مثبت و معناداری بر قابلیت های نوآوری سبز دارد و قوانین و مقررات نقش تعدیل کننده ای در رابطه میان تحول دیجیتال و این قابلیت ها ایفا می کنند. همچنین یافته ها حاکی از آن است که قابلیت های نوآوری سبز تاثیر مثبت و معناداری بر عملکرد تحقیق و توسعه دارند. از سوی دیگر، عملکرد تحقیق و توسعه به طور معناداری موجب تقویت انعطاف پذیری در سه بعد انعطاف تکنولوژیک، انعطاف ساختاری و انعطاف فرهنگی می شود. در نهایت، نتایج نشان داد که هر یک از ابعاد انعطاف پذیری سازمانی شامل انعطاف تکنولوژیک، ساختاری و فرهنگی تاثیر مثبت و معناداری بر شکل گیری و تقویت مزیت رقابتی سبز دارند. این یافته ها بر نقش کلیدی تحول دیجیتال در توسعه قابلیت های نوآورانه و ایجاد زیرساخت های انعطاف پذیر سازمانی برای دستیابی به مزیت رقابتی پایدار و سازگار با محیط زیست تاکید می کنند.

کلیدواژه ها:

تحول دیجیتال ، قابلیت نوآوری سبز ، تحقیق و توسعه ، مزیت رقابتی سبز