تحلیل اثرات خشک شدن دریاچه ارومیه و تغییر اقلیم بر پایداری سکونتگاه های انسانی از منظر آمایش سرزمین

خشک شدن دریاچه ارومیه، به عنوان یکی از بزرگترین فجایع زیست محیطی ایران، پیامدهای وخیمی بر پایداری سکونتگاه های انسانی منطقه، به ویژه از منظر آمایش سرزمین، داشته است. از دیدگاه آمایش سرزمین، این بحران نشان دهنده عدم تعادل میان ظرفیت های زیستی منطقه و فعالیت های انسانی است که لزوم بازنگری جدی در الگوهای توسعه، مدیریت منابع، و برنامه ریزی فضایی را برای حفظ پایداری سکونتگاه ها و جلوگیری از بحران های مشابه در آینده گوشزد می کند. هدف پژوهش حاضر، تحلیل اثرات خشک شدن دریاچه ارومیه و تغییر اقلیم بر پایداری سکونتگاه های انسانی از منظر آمایش سرزمین می باشد. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی - نظری و ازنظر روش، توصیفی– تحلیلی است. اطلاعات و داده های موردنیاز از طریق روش کتابخانه ای جمع آوری شده است. در این پژوش از مدل AHP فازی استفاده شده است. با بهره گیری از مدل تحلیل سلسله مراتبی فازی (Fuzzy AHP)، معیارهای متعدد موثر بر پایداری سکونتگاه ها، شامل ابعاد زیست محیطی (مانند تشدید ریزگردها و شور شدن خاک)، اقتصادی (از دست رفتن مشاغل کشاورزی و گردشگری)، اجتماعی (مهاجرت و تغییر ساختار جمعیتی)، و کالبدی (تغییر کاربری اراضی و فرونشست) شناسایی و اولویت بندی شده اند. نتایج نشان دهنده تاثیرات بحرانی و چندوجهی این پدیده بر ابعاد مختلف زندگی مردم منطقه است که لزوم برنامه ریزی جامع و یکپارچه در آمایش سرزمین را برای مقابله با چالش های آتی و تضمین تاب آوری جوامع انسانی بیش از پیش نمایان می سازد. این مطالعه می تواند به سیاست گذاران و برنامه ریزان در اتخاذ تصمیمات آگاهانه برای مدیریت بحران های مشابه و حرکت به سوی توسعه پایدار کمک کند

کلیدواژه ها:

خشک شدن دریاچه ارومیه ، تغییر اقلیم پایداری ، سکونتگاه های انسانی ، آمایش سرزمین