درشت کف زیان دریای خزر: چک لیست جامع

سابقه و هدف: درشت کف زیان بخش کلیدی از اکوسیستم های آبی هستند که به عنوان منبع غذایی برای شکارچیان کف زی عمل کرده و به بهبود ساختار محیط کمک می کنند. درشت­ کف زیان نقش مهمی در شبکه های غذایی دریایی داشته و برای عملکرد اکوسیستم های ساحلی ضروری هستند. این موجودات به دلیل حساسیت بالا به تغییرات محیطی، شاخص های مهمی برای ارزیابی سلامت زیستگاه های آبی محسوب می شوند. دریای خزر، به عنوان بزرگ ترین دریاچه جهان، دارای تنوع زیستی منحصربه فردی است که تحت تاثیر عوامل مختلفی مانند تغییرات اقلیمی، ورود گونه های مهاجم، آلودگی و بهره برداری ناپایدار انسانی قرار دارد. مطالعات پیشین نشان داده اند که ترکیب گونه ای درشت کف زیان این دریا در طول زمان دستخوش تغییر شده است. بااین حال، کمبود اطلاعات جامع و به روز از وضعیت تنوع زیستی این گروه، چالش هایی را در زمینه حفاظت و مدیریت پایدار منابع زیستی دریای خزر ایجاد کرده است؛ ازاین رو، هدف از این پژوهش تهیه و ارائه یک چک لیست جامع و به روز از گونه های درشت کف زیان دریای خزر است که می تواند به عنوان یک مرجع ارزشمند برای پایش تنوع زیستی، مدیریت زیست محیطی و برنامه ریزی های حفاظتی مورد استفاده قرار گیرد.مواد و روش ها: چک لیست درشت کف زیان با استفاده از مقالات معتبر، کتاب­ ها و گزارشات مختلف در دریای خزر تهیه شد. داده ­های درشت کف زیان با استفاده از منابع معتبر علمی موجود شامل مطالعات منتشرشده، کلیدهای طبقه ­بندی، گزارش ها و پایگاه­ های داده­ ای آنلاین از سال ۱۹۹۴ تا ۲۰۲۳ گردآوری شد. سپس گونه­ های مورد نظر با استفاده از داده­ های استاندارد بین المللی در سایت ­هایی (بانک داده ­ای) مانند WORMS و GBIF اعتبارسنجی شدند. درنهایت تمامی رده­ بندی گونه ها بر اساس سایت WORMS تنظیم و به روز رسانی شد. نتایج و بحث: در این مطالعه، درمجموع ۵۸۴ گونه از درشت کف زیان فهرست شد که به ۲۴۰ جنس، ۱۱۲ خانواده، ۵۵ راسته و ۲۷ رده تعلق داشتند. بیشترین تنوع به شاخه بندپایان با ۳۲۳ گونه (۳۱/۵۵%)، سپس نرم تنان با ۱۹۰ گونه (۵۳/۳۲% ) اختصاص داشت، درحالی که گروه های دیگر مانند نماتودها درصد کمتری از جامعه درشت کف زیان را تشکیل دادند. حدود ۸۰ درصد این کف زیان گونه­ های بومی دریای خزر هستند. این سطح بالای بوم زادی، تنوع زیستی منحصربه فرد این منطقه را برجسته می کند و بر اهمیت تلاش ها برای محافظت از این گونه ها در برابر تهدیدهای محیطی تاکید دارد. در مطالعات قبلی، تعداد بسیار کمتری از گونه های درشت کف زیان ارائه شده است. این اختلاف به این دلیل است که اکثر مطالعات قبلی در مقیاس جغرافیایی کوچک و به صورت محلی انجام شده است. مطالعه حاضر با ارائه یک چک لیست جامع از درشت کف زیان دریای خزر، بینش ارزشمندی در مورد تنوع زیستی این اکوسیستم فراهم کرده است. تامین داده های دقیق در مورد تنوع زیستی درشت کف زیان، نقش مهمی در مدیریت منابع دریایی و حفظ سلامت اکوسیستم دارد. این فهرست، علاوه بر این که به عنوان یک ابزار مرجع برای ارزیابی های تنوع زیستی مورد استفاده قرار می گیرد، می تواند در پایش تغییرات اکولوژیکی ناشی از عوامل طبیعی و همچنین فعالیت های انسانی و تغییرات اقلیمی مورد استفاده قرار گیرد.نتیجه گیری: در مطالعه حاضر، تعداد زیاد گونه ها نشان دهنده غنای زیستی و پیچیدگی ساختاری جامعه کف زیان خزر است. بندپایان به عنوان غالب ترین گروه درشت کف زیان دریای خزر شناخته شدند که بیانگر نقش کلیدی آن ها در اکوسیستم کف زی این دریا است. پس ازآن، نرم تنان قرار دارند که حضور آن ها نیز در تعادل اکولوژیکی این محیط تاثیر قابل توجهی دارد. داده های مطالعه حاضر نه تنها در حوزه پژوهشی، بلکه برای سیاست گذاران محیط زیست و مدیران منابع طبیعی نیز اهمیت دارند، زیرا می توانند در تدوین راهبردهای حفاظتی و مدیریت پایدار اکوسیستم های دریایی به کار روند.

کلیدواژه ها:

درشت کف زیان ، غنای گونه ای ، بانک داده ای ، آب های لب شور ، خزر جنوبی