مدل سازی ریسک زیست محیطی فرآیند تعمیر و نگهداری پست های انتقال و فوق توزیع برق زنجان با استفاده از روش های نوین یکپارچگی FMEA و ETBA

سابقه و هدف: ارزیابی ریسک به ویژه در حوزه زیست محیطی ابزاری کلیدی برای شناسایی، کنترل و کاهش مخاطرات ناشی از فعالیت های انسانی و صنعتی است. این فرآیند با تحلیل جامع تهدیدهای موجود، امکان مدیریت نظام مند و پیشگیری از پیامدهای منفی را فراهم می کند.با به کارگیری رویکردهای کاهش، حذف و جایگزینی، می توان ریسک های با شدت و احتمال بالا را شناسایی و به سطح پایین تری کاهش داد. این اقدامات به ایجاد تعادل میان فعالیت های انسانی و حفاظت از محیط زیست کمک کرده و از تخریب بیشتر اکوسیستم ها جلوگیری می کند.ادغام ارزیابی ریسک زیست محیطی در مراحل مختلف برنامه ریزی و اجرای پروژه ها تضمین می کند که تهدیدها شناسایی و کنترل شده، تاثیرات منفی به حداقل ممکن برسد. این فرآیند نقش مهمی در ایجاد محیطی پایدار و مدیریت صحیح منابع دارد که درنهایت به ارتقاء کیفیت زندگی و حفظ منابع طبیعی برای نسل های آینده منجر می شود.مواد و روش ها: در این پژوهش به بررسی مسائل محیط زیست در بخش فرآیند تعمیر و نگهداری پست های انتقال و فوق توزیع برق در استان زنجان در سال ۱۳۹۷، با استفاده از دو مدل: ارزیابی ریسک حالات شکست و تجزیه وتحلیل اثرات (FMEA) و ردیابی انرژی و تجزیه وتحلیل حفاظ ها (ETBA) پرداخته شده است که در هر یک از مدل های مورداشاره، تعداد ۶۴ ریسک شناسایی شد. نتایج و بحث: در نتیجه تلفیق این دو روش ریسک های محیط زیستی به طور کامل شناسایی شد که از جمله می توان به ریسک تلفات انرژی، آسیب به پرندگان و حیوانات، پسماندهای ویژه اشاره نمود. در پایان برای کنترل و مدیریت ریسک پیشنهاداتی ارائه شد، شامل: محصور کردن تجهیزات با فنس، بستن ورودی و خروجی کانال ها برای جلوگیری از ورود حیوانات به داخل کانال را می توان نام برد. نتایج این تحلیل شامل شناسایی انواع مختلف انرژی و نحوه رها شدن ناگهانی و غیرمنتظره آن ها، شناسایی انواع موانع و سیستم های کنترل انرژی، تعیین اهدافی که ممکن است تحت تاثیر آزادسازی ناخواسته انرژی قرار گیرند، محاسبه مقادیر ریسک مربوطه، ارزیابی عملکرد موانع و سیستم های کنترل انرژی و ارائه توصیه هایی برای کاهش سطح ریسک و تعیین مقدار ریسک باقیمانده بود. نتیجه گیری: این مطالعه با استفاده از دو روش FMEA و ETBA به ارزیابی جامع ریسک های زیست محیطی در فرآیند تعمیر و نگهداری پست های انتقال و فوق توزیع برق استان زنجان پرداخته شد با شناسایی و تحلیل ۶۴ ریسک، نشان داده شد که سطوح شناسایی ریسک ها در هر دو روش مشابه است. از مهم ترین ریسک های شناسایی شده، تلفات انرژی بود که کاهش آن از طریق اصلاح و توسعه شبکه، بهینه سازی تجهیزات، برنامه ریزی مناسب برای تعمیرات و کاهش نشتی ها پیشنهاد شد. برای ریسک های متوسط نظیر آسیب به حیوانات و پرندگان، راهکارهایی چون محصور کردن تجهیزات با فنس، عایق کاری باسبارها و مطالعه رفتارشناسی حیوانات منطقه ارائه شد. در زمینه مدیریت پسماندهای خطرناک، مانند روغن های معدنی، تدوین دستورالعمل های جامع، جمع آوری مناسب و تحویل به مراکز بازیافت پیشنهاد شد. همچنین، کاهش مصرف آب و برق با اقداماتی از جمله استفاده از آبیاری قطره ای، تجهیزات کم مصرف و پنجره های دوجداره تاکید گردید. درنهایت، برای مدیریت پسماندهای اداری و حذف کاغذ از فرآیندهای اداری، توسعه سیستم های دیجیتال و فرهنگ سازی در تفکیک و مدیریت پسماند مطرح شد که نقش موثری در کاهش آلودگی ها و بهبود مستمر ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

حالات شکست و تجزیه و تحلیل اثرات آن ، ردیابی انرژی ها و تجزیه و تحلیل حفاظ ها ، صنعت برق ، پست انتقال و فوق توزیع ، تعمیر و نگهداری