بررسی ویژگی های بصری و هندسی خط کوفی بنایی در کتیبه های مسجد جامع عباسی اصفهان در دوره صفویه

در بناهای دوره صفویه کتیبه ها علاوه برزیبایی بصری، برای نگارش متون استفاده می­شد و هنرمندان با توجه به کاربرد خطوط و مضامین آن، از قلم های متفاوت خوشنویسی استفاده می کردند. در این مقاله ویژگی های بصری و هندسی خط کوفی بنایی که توسط بنایان خداجوی ایرانی ابداع و در دوران مختلف دیده می شود، در کتیبه های مسجد جامع عباسی اصفهان در دوره صفویه بررسی شده است و اهداف این مقاله شامل بررسی و تحلیل ویژگی های بصری و هندسی خط کوفی بنایی در کتیبه های مسجد جامع عباسی اصفهان و بررسی نقش آنها در فرهنگ و هنر، با توجه به مضامین متفاوت و کارکرد آن در کتیبه های آن دوره می باشد. این تحقیق به روش توصیفی تحلیلی؛ بر پایه مطالعات کتابخانه ای و تحقیقات میدانی تدوین شده است. و در بازه زمانی صفویه مورد مطالعه و تحقیق قرار گرفته است. تحلیل کتیبه های مسجد، ویژگی های خط کوفی بنایی، انواع خطوط بنایی، مورد شناسایی و به صورت موردی در کتیبه های کوفی بنایی مورد بررسی قرار گرفته اند. پرسش اینجاست چگونه خط کوفی بنایی در کتیبه های مسجد جامع عباسی اصفهان در دوره صفویه به عنوان یک عنصر تزئینی بکار گرفته شده و چه تاثیری بر زیبایی و ارزش هنری این بنا داشته است؟ و تاثیر شکستن قواعد خط کوفی بنایی در کتیبه های مسجد جامع عباسی، بر روند دگرگونی این خط چگونه قابل ارزیابی است؟یافته های این تحقیق نشان می دهد که خط کوفی بنایی در کتیبه های مسجد جامع عباسی اصفهان، علاوه بر زیبایی بصری، نقش مهمی در انتقال متون مذهبی و غیرمذهبی را دارا بوده و شکستن ساختار خط بنایی و تنوع فرم های نوشتاری متفاوت در دوره صفویه، برجستگی هنر و معماری این دوره را نشان می دهد. قدمت خطوط بنایی به پیش از اسلام باز می گردد و همچنان تداوم حضور آن را می توان در دوره اسلامی به زیبایی مشاهده کرد.در بناهای دوره صفویه کتیبه ها علاوه برزیبایی بصری، برای نگارش متون استفاده می­شد و هنرمندان با توجه به کاربرد خطوط و مضامین آن، از قلم های متفاوت خوشنویسی استفاده می کردند. در این مقاله ویژگی های بصری و هندسی خط کوفی بنایی که توسط بنایان خداجوی ایرانی ابداع و در دوران مختلف دیده می شود، در کتیبه های مسجد جامع عباسی اصفهان در دوره صفویه بررسی شده است و اهداف این مقاله شامل بررسی و تحلیل ویژگی های بصری و هندسی خط کوفی بنایی در کتیبه های مسجد جامع عباسی اصفهان و بررسی نقش آنها در فرهنگ و هنر، با توجه به مضامین متفاوت و کارکرد آن در کتیبه های آن دوره می باشد. این تحقیق به روش توصیفی تحلیلی؛ بر پایه مطالعات کتابخانه ای و تحقیقات میدانی تدوین شده است. و در بازه زمانی صفویه مورد مطالعه و تحقیق قرار گرفته است. تحلیل کتیبه های مسجد، ویژگی های خط کوفی بنایی، انواع خطوط بنایی، مورد شناسایی و به صورت موردی در کتیبه های کوفی بنایی مورد بررسی قرار گرفته اند. پرسش اینجاست چگونه خط کوفی بنایی در کتیبه های مسجد جامع عباسی اصفهان در دوره صفویه به عنوان یک عنصر تزئینی بکار گرفته شده و چه تاثیری بر زیبایی و ارزش هنری این بنا داشته است؟ و تاثیر شکستن قواعد خط کوفی بنایی در کتیبه های مسجد جامع عباسی، بر روند دگرگونی این خط چگونه قابل ارزیابی است؟یافته های این تحقیق نشان می دهد که خط کوفی بنایی در کتیبه های مسجد جامع عباسی اصفهان، علاوه بر زیبایی بصری، نقش مهمی در انتقال متون مذهبی و غیرمذهبی را دارا بوده و شکستن ساختار خط بنایی و تنوع فرم های نوشتاری متفاوت در دوره صفویه، برجستگی هنر و معماری این دوره را نشان می دهد. قدمت خطوط بنایی به پیش از اسلام باز می گردد و همچنان تداوم حضور آن را می توان در دوره اسلامی به زیبایی مشاهده کرد.

کلیدواژه ها:

خط کوفی بنایی ، مسجد جامع عباسی ، هندسه خط ، کتیبه نگاری ، خوشنویسی دوره صفویه