سیاست خارجی نوین چین در منطقه غرب آسیا: مطالعه موردی جمهوری اسلامی ایرن و ترکیه

تحول سیاست خارجی چین در دهه اخیر بیانگر گذار از رویکرد «پرهیز از مداخله» به کنشگری فعال و شبکه محور در محیط پیرامونی است. منطقه غرب آسیا به دلیل جایگاه ژئوپلیتیکی، منابع انرژی و موقعیت ترانزیتی، به یکی از کانون های راهبردی این تحول بدل شده است. پژوهش حاضر با بهره گیری از چارچوب مفهومی «سیاست همسایگی» به تبیین سیاست خارجی نوین چین در غرب آسیا پرداخته و ایران و ترکیه را به عنوان دو مطالعه موردی مقایسه ای بررسی می کند. پرسش اصلی آن است که سیاست چین در این منطقه چگونه در قالب منطق همسایگی ژئواکونومیک قابل تبیین است و چه عواملی تفاوت الگوی تعامل چین با ایران و ترکیه را توضیح می دهد؟ یافته ها نشان می دهد چین در قالب پروژه کلان کمربند - راه ، راهبردی مبتنی بر تعمیق وابستگی اقتصادی، تنوع بخشی به مسیرهای ترانزیتی و موازنه سازی نرم در برابر نفوذ ایالات متحده آمریکا اتخاذ کرده است. در این چارچوب، ایران نقش شریک ژئوپلیتیکی در موازنه با غرب را دارد، در حالی که ترکیه بیشتر به مثابه گره لجستیکی و اتصال دهنده اوراسیا تعریف می شود. پژوهش نتیجه می گیرد که سیاست همسایگی چین ماهیتی عمل گرایانه، شبکه محور و غیرائتلافی دارد و مبتنی بر «موازنه ژئواکونومیک تطبیقی» عمل می کند.

کلیدواژه ها:

سیاست همسایگی ، سیاست خارجی چین ، غرب آسیا ، ایران ، ترکیه ، ژئواکونومی