تحلیل شاخص های مسکن پایدار در ایران با رویکرد توسعه پایدار با استفاده از مدل ANP

در سال های اخیر، مسکن پایدار به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار شهری، فراتر از تامین سرپناه، بر تعادل میان ابعاد اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و فنی تاکید دارد. این پژوهش با هدف شناسایی، تحلیل و اولویت بندی شاخص های موثر بر مسکن پایدار در ایران، چارچوبی علمی برای سیاست گذاری در این حوزه ارائه می دهد. نوآوری برجسته این تحقیق در مقایسه با مطالعات پیشین، فراتر رفتن از ارزیابی های تک بعدی و خطی و بهره گیری از مدل تحلیل شبکه ای فازی (Fuzzy ANP) برای نخستین بار جهت تبیین روابط متقابل و پیچیده میان معیارها در بافت کالبدی ایران است؛ رویکردی که برخلاف روش های سنتی، قادر به مدل سازی عدم قطعیت های تصمیم گیری و وابستگی های درونی شاخص هاست. در این راستا، پس از شناسایی چهار معیار اصلی اجتماعی، کالبدی، زیست محیطی و اقتصادی، داده های پژوهش از طریق نظرسنجی از متخصصان جمع آوری و با استفاده از مقایسه های زوجی فازی تحلیل گردید. یافته های حاصل از مدل سازی نشان داد که معیارهای اقتصادی و اجتماعی بیشترین تاثیر را در پایداری مسکن دارند، به طوری که زیرمعیارهای «سودآوری اقتصادی فعالیت های تجاری» با وزن ۰.۱۴۸۴ و «دسترسی به امکانات و خدمات اساسی» با وزن ۰.۱۲۷۴ در صدر اولویت ها قرار گرفتند. همچنین «مقاومت و کیفیت مسکن» (۰.۱۱۲۸) و «کارایی انرژی» (۰.۱۰۱۲) از متغیرهای کلیدی شناسایی شدند. نتایج نهایی ضمن تاکید بر لزوم بازنگری در سیاست های مسکن با محوریت ابعاد اقتصادی-اجتماعی، نشان می دهد که مدل شبکه فازی به کاررفته در این مطالعه، به دلیل دقت بالا در شبیه سازی روابط پیچیده، ابزاری کارآمد برای معماران و برنامه ریزان در جهت ارتقای کیفیت پروژه های مسکونی پایدار محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

مسکن پایدار ، تحلیل شبکه ای فازی ، اولویت بندی ، شاخص ها ، ایران