ارزیابی ریسک سلامت خاک شهری آلوده به عناصر بالقوه سمی مبتنی بر مدل تصادفی (مورد مطالعه: شهر همدان)

زمینه و هدف: اولویت بندی عوامل کنترلی در مدیریت ریسک سلامت عناصر سمی خاک به منظور کاهش پیامدهای بالقوه بهداشتی از اهمیتی زیادی برخوردار است. لذا، این پژوهش با هدف تعیین اولویت عوامل کنترلی در مدیریت ریسک سلامت عناصر آرسنیک، سرب، کادمیم و نیکل خاک شهری همدان در سال ۱۴۰۲ انجام یافت. روش کار: در مجموع ۱۰۸ نمونه خاک سطحی شهری از کاربری های مختلف برداشت و محتوی عناصر در آن ها با استفاده از ICP-OES تعیین شد. همچنین، ریسک های غیرسرطانزا و سرطان زا مبتنی بر مدل قطعی و تصادفی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج: میانگین مقادیر شاخص های ریسک غیرسرطان زایی و سرطان زایی عناصر مبتنی بر مدل قطعی برای هر دو گروه سنی کودک و بزرگسال به ترتیب نشان دهنده ریسک غیرسرطان زایی کم و سطوح ریسک سرطانی متوسط بود. توزیع احتمال شاخص ریسک غیرسرطان زایی نشان داد که ۱۰۰% از مقادیر ریسک برای ساکنان در محدوده "کم" بوده است. به علاوه، توزیع احتمال شاخص ریسک سرطان زایی نشان داد که ۵/۱۴% از مقادیر ریسک برای کودکان در محدوده "زیاد" و ۱۰۰% مقادیر ریسک برای بزرگسالان در محدوده "متوسط" بوده است. نتایج تحلیل حساسیت نشان داد که میزان ورود خاک به بدن، زمان و فرکانس قرار گرفتن در معرض خاک آلوده و عناصر آرسنیک و نیکل مهم ترین عوامل کلیدی موثر بر ریسک سلامت در منطقه مورد مطالعه بوده اند. نتیجه گیری: کنترل منابع انتشار و پایش منظم و دورهای محتوی عناصر آرسنیک و نیکل در خاک و ترغیب شهروندان در خصوص افزایش سطح بهداشت فردی (بهویژه در کودکان) از جمله شستشوی مکرر دست ها با هدف کاهش جذب عناصر برای حفظ سلامت عمومی توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

Surface Soil ، Hazardous Pollutants ، Health Risk Assessment ، Exposure Parameters ، Monte Carlo Simulation ، خاک سطحی ، آلاینده های خطرناک ، ارزیابی ریسک سلامت ، پارامترهای مواجهه ، شبیه سازی مونت کارلو