درک و تجربه دانشجومعلمان از هویت حرفه ای معلمی در فرایند آموزش رسمی؛ پژوهشی به روش پدیدارشناسی

پیشینه و اهداف: پژوهش حاضر با هدف تبیین و واکاوی درک و تجربه زیسته دانشجومعلمان از هویت حرفه ای معلمی در فرایند آموزش رسمی، با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی انجام شد. روش ها : این پژوهش کیفی، بر پایه سنت پدیدارشناسی طراحی گردید تا معنا و ماهیت تجربه های واقعی معلمان آینده را از منظر زیست شده آنان آشکار سازد. جامعه آماری شامل کلیه دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان استان خراسان شمالی بود که حداقل دو نیمسال تجربه کارورزی در مدارس داشتند. از این جامعه، ۱۶ نفر (۸ زن و ۸ مرد) به صورت هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته گردآوری و با روش کلایزی در چند سطح تحلیل شد تا مضامین اصلی از دل روایت های زیسته استخراج گردد. یافته ها: یافته ها نشان داد که هویت حرفه ای معلمی فرایندی پویا و چندلایه است که تحت تاثیر عوامل گوناگونی چون تجربه های میدانی، تعاملات اجتماعی با استادان و هم کلاسان، الگوبرداری از معلمان راهنما و تجربه هیجانات و چالش های روانی–عاطفی شکل می گیرد. مضامین اصلی شامل تعهد حرفه ای، گسست میان نظر و عمل، رشد ذهنی–هیجانی و نوآوری در نقش معلمی بودند که هر یک در بستر بازاندیشی و استمرار تجربه معنا یافتند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد شکل گیری هویت حرفه ای در بستر تجربه های واقعی کارورزی، تعامل مستمر با استادان راهنما و مواجهه با موقعیت های آموزشی و عاطفی مدرسه آغاز می شود و با دریافت بازخورد و بازتاب تجربیات حرفه ای، به بازتعریف و رشد مداوم می انجامد. این فرایند، موجب افزایش مسئولیت پذیری، خودآگاهی حرفه ای و ابتکار عمل در تدریس می شود.

کلیدواژه ها:

هویت حرفه ای معلمی ، تجربه زیسته ، دانشجومعلم ، پدیدارشناسی ، آموزش رسمی