چارچوب حقوقی مقابله با فساد و تحقق سلامت اداری از طریق نظارت و بازرسی هوشمند

نظارت و بازرسی یکی از مهمترین سازوکارهای مقابله با پدیده اجتنابناپذیر فساد و عدم سلامت اداری است. امروزه یکی از جدیدترین روش های اجرایی نظارت، هوشمندسازی آن از طریق کاربست هوش مصنوعی و فناوری های مرتبط با آن است. استفاده از این فناوری ها به عنوان ابزاری برای مبارزه با فساد و ارتقای سلامت اداری، نیازمند تبیین مبانی حقوقی مفهوم نظارت و بازرسی هوشمند و همچنین پاسخ به برخی مسائل حقوقی در خصوص چگونگی استفاده از آنها در فرایند نظارت است. این پرسش ها شامل چیستی و تبیین مفهوم حقوقی نظارت هوشمند و تعیین نسبت میان نهاد فناوری و حقوق، چگونگی مدل های اجرایی نظارت هوشمند، چیستی چالش های محتمل همانند اصل قانونی بودن، مسئولیت، حریم خصوصی و نحوه اجرایی ساز ی نظارت خواهد بود. هدف این مقاله نیز پاسخ به سوالات مذکور است و ملاحظات جدیدی را در موضوع نظارت و هوش مصنوعی مورد بحث قرار می دهد که به لحاظ ادبیات موضوع و نتایج حاصله، پژوهشی نوآورانه محسوب می شود. پژوهش حاضر با روش تحلیل ساختار نظارت مرسوم و تطبیق آن با ساختار نظارت هوشمند، چهارچوب حقوقی نظارت هوشمند را تبیین و با توصیف ملاحظات و چالش های بهره برداری از فناوری های نوین هوشمند، نحوه اجرایی سازی این نوع از نظارت را برای مقابله با فساد اداری مطرح می کند. روش تحلیلی و توصیفی مذکور مبتنی بر تعیین جایگاه فناوری و محصولات فناورانه شامل برنامه ها و ربات ها در مفهوم نظارت است و تعیین این جایگاه، چهارچوب مفهوم نظارت هوشمند را تشکیل خواهد داد. این مقاله با ابتکار در تعیین نقش فناور ی به عنوان ابزار یا نهاد خود اجرا گر، چهارچوب حقوقی بهره برداری از آن را تبیین خواهد نمود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، حقوق اداری ، فساد اداری ، نظارت ، بازرسی ، دولت هوشمند