واکاوی تطبیقی دگردیسی و بازآفرینی نقاب های کلاسیک در شعر معاصر (مطالعه موردی: سروده های اجود مجبل خفاجی و مهدی اخوان ثالث)

نقاب، یکی از شگردهای بنیادین شعر معاصر و از مهم ترین راهبردهای هنری در بیان مفاهیم اجتماعی و اندیشگانی به شمار می رود. شاعر از رهگذر این تکنیک، با پنهان شدن در پس چهره دیگری، علاوه بر انعکاس دغدغه های عام دوران معاصر، واقعیت های سیاسی–اجتماعی زمانه را با نگاهی ژرف، انتقادی و آگاهانه به تصویر می کشد.در همین راستا، نگارندگان این جستار با رویکردی تحلیلی–تطبیقی، به بررسی نقاب های کلاسیک در سروده های اجود مجبل خفاجی(شاعر معاصر عراق) و مهدی اخوان ثالث(شاعر معاصر پارسی زبان)پرداخته اند-شاعرانی که طعم تلخ ظلم و خفقان و استبداد را در سرزمین مادری چشیده اند-نقاب هایی که با همان شمایل اصیل و شناخته شده در عرصه های مختلف اسطوره ای، ادبی، دینی، فلسفی، روایی و تمثیلی به مثابه نمادهایی از ارزش ها هستند، اما در شعر معاصر با دگردیسی( تغییر در ساختار سنتی نقاب؛ تغییر موقعیت آنان) و بازآفرینی (کاربست نقاب مطابق با دیدگاه شاعر؛ ترسیم دغدغه های معاصر) به ابزاری نمادین جهت ترسیم مسائل سیاسی-اجتماعی بدل گشته اند.برآیند نهایی این جستار نشان می دهد که خفاجی و اخوان ثالث با تغییر در ساختار سنتی نقاب و بازآفرینی در ساحت ساختارهای روایی (غایب/مخاطب/متکلم) آنان را از محدوده روایت های مالوف و نقش های تثبیت شده خویش فراتر می برند و در بستر شعر معاصر، به نقابی آگاه، معترض و تامل برانگیز بدل می سازند تا به بازتاب بحران ها، اندیشه ها و آرمان های انسان امروز بپردازند و پیوستگی سنت با پویایی زمان اکنون را معنا بخشند.

کلیدواژه ها:

نقاب های کلاسیک ، شعر معاصر عراق ، شعر معاصر ایران ، اجود مجبل خفاجی ، مهدی اخوان ثالث