بررسی تطبیقی گفتمان مقاومت «اراده الحیاه» ابوالقاسم الشابی و «فلسطین لنا» شهاب محمد

این پژوهش در چارچوب مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی، به بررسی گفتمان مقاومت در شعر معاصر عربی می پردازد و می کوشد چگونگی بازنمایی مقاومت را در سطح زبانی و گفتمانی واکاوی کند. رویکرد پژوهش مبتنی بر تحلیل درون متنی و توجه به زمینه های تاریخی و اجتماعی آثار است، بی آنکه فرض تاثیر و تاثر مستقیم میان متون مطرح شود. در این مطالعه، مقاومت نه واکنشی صرف به بحران، بلکه نظامی معنایی تلقی می شود که از طریق زبان شاعرانه، تجربه ایستادگی، پایداری و کنش جمعی را بازتاب می دهد.روش پژوهش توصیفی–تحلیلی است و تحلیل بر خوانش دقیق دو قصیده و بررسی مولفه های مشترک گفتمان مقاومت در آن ها استوار شده است. یافته ها نشان می دهد که هر دو شاعر، با وجود تفاوت در شرایط تاریخی و اجتماعی، بر شبکه ای از مفاهیم مشترک تاکید دارند که شاکله گفتمان مقاومت را می سازد. این مفاهیم شامل برجسته سازی فاعلیت جمعی، پیوند اراده با تداوم حیات، نفی سکون و تسلیم، و بازسازی افق امید و آینده است.تحلیل داده ها حاکی از آن است که این مولفه ها در هر متن، متناسب با بستر شکل گیری آن، به شیوه ای متفاوت بازنمایی می شوند؛ به گونه ای که در یک متن، مقاومت در افقی فرازمانی و وجودی معنا می یابد و به ضرورتی برخاسته از منطق پویای حیات تبدیل می شود، در حالی که در متن دیگر، همین مولفه ها در پیوند مستقیم با تجربه اشغال، حافظه تاریخی و حق بازگشت، ماهیتی عینی و تاریخ مند پیدا می کنند. نتیجه اصلی پژوهش آن است که شعر معاصر عربی، بر پایه بنیان های مشترک معنایی، توان بازنمایی گفتمان مقاومت را در افق های متفاوت و متکثر دارد.

کلیدواژه ها:

ادبیات تطبیقی ، گفتمان ، ابوالقاسم الشابی ، شهاب محمد ، اراده الحیاه ، فلسطین لنا ،