آسیب شناسی اجرای اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه در قانون جهش تولید دانش بنیان

سیاست اعتبار مالیاتی تحقیق وتوسعه به بنگاه ها اجازه می دهد بخشی از هزینه های پژوهشی خود را از مالیات بر درآمد کسر کنند یا حتی به سال‎های بعد منتقل نمایند. این ابزار در قانون جهش تولید دانش بنیان با هدف افزایش سرمایه گذاری بخش کسب وکار در تحقیق وتوسعه طراحی شده است، اما میزان تحقق آن بسیار کمتر از حجم پیش بینی شده بوده است. ازاین رو، هدف مقاله پژوهشی حاضر، آسیب شناسی اجرای سیاست اعتبار مالیاتی تحقیق وتوسعه در قانون جهش تولید دانش بنیان است. سوال اصلی این است که عدم تحقق ظرفیت این ابزار سیاستی در ایران ناشی از چیست؟ مطالعه حاضر با رویکرد کیفی اکتشافی و در قالب مطالعه موردی انجام شده است. داده ها از طریق ۲۳ مصاحبه نیمه ساختاریافته با سه گروه کلیدی شامل سیاست گذاران و مجریان، خبرگان ارزیابی تحقیق وتوسعه و مدیران شرکت های واجد شرایط گردآوری و با استفاده از روش تحلیل محتوا و نرم افزار MAXQDA کدگذاری شده است. یافته ها پنج خوشه اصلی از چالش ها را آشکار می کند: کاستی های مربوط به طراحی و شمولیت ابزار، ضعف هماهنگی نهادی و فقدان اعتماد متقابل میان مجریان اصلی، پیچیدگی، ابهام و ناپایداری فرآیند اجرا و سامانه الکترونیکی مرتبط، محدودیت ظرفیت سیاستی، تحلیلی و اجرایی نهادهای متولی و ناهمگونی ویژگی های بنگاه ها و فعالیتهای تحقیق وتوسعه که به بهره مندی نابرابر شرکت های کوچک و نوپا منجر شده است. یافته ها را میتوان به عنوان نمودی از «شکاف طراحی–اجرا» تفسیر کرد که نشان می دهد در غیاب اعتمادسازی نهادی، هماهنگی بین بخشی موثر و سرمایه گذاری هدفمند در ظرفیت های اجرایی، حتی ابزارهای نسبتا خوب از نظر طراحی نیز قادر به افزایش معنادار سرمایه گذاری بخش کسب وکار در تحقیق وتوسعه نخواهند بود.

کلیدواژه ها:

اعتبار مالیاتی تحقیق وتوسعه ، بخش کسبوکار ، قانون جهش تولید دانش بنیان ، اثر افزونگی تحقیق وتوسعه