مدل سازی حسابداری مسئولیت پذیر در بانک های اسلامی برای مقابله با فساد مالی

فساد مالی یکی از مهم ترین چالش های نظام های بانکی اسلامی است که با وجود چارچوب های اخلاقی و شرعی، همچنان رخ می دهد. هدف پژوهش: مدل سازی نظام حسابداری مسئولیت پذیر متناسب با ساختار بانک های اسلامی برای پیشگیری موثر از فساد مالی. روش: پژوهش کیفی-اکتشافی با رویکرد نظریه داده بنیاد؛ گردآوری داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ متخصص برجسته حوزه بانکداری اسلامی، حسابداری شرعی و مبارزه با فساد، و تحلیل با کدگذاری باز (استخراج مفاهیم)، محوری (دسته بندی مقوله ها) و انتخابی (مدل سازی مفهومی). یافته ها: شناسایی ۵ بعد کلیدی هم افزا در مدل مفهومی: ۱) شفافیت شرعی (افشای عقود و گزارش نظارت فقهی)، ۲) پاسخ گویی اخلاق محور (امانت داری و عدالت در تخصیص منابع)، ۳) نظارت چندلایه (شرعی-نهادی-اجتماعی)، ۴) سازوکارهای کنترلی داخلی (بازدارنده، کشف گر، اصلاح گر)، و ۵) پیوند فعال با نهادهای نظارتی شرعی. کاربرد مدل: چارچوب عملی برای بازطراحی سیستم های حسابداری بانک های اسلامی، آزمون تجربی با مدل سازی معادلات ساختاری، ارتقای شاخص شفافیت شرعی-مالی، و کاهش ۳۰-۴۰% فرصت های فساد بر اساس مطالعات مقدماتی. این مدل قابلیت اجرا در بانک های ایرانی و تطبیق با استانداردهای AAOIFI را دارد.

کلیدواژه ها:

Responsible Accounting ، Islamic Banking ، Financial Corruption ، Grounded Theory ، Financial Transparency ، حسابداری مسئولیت پذیر ، بانک اسلامی ، فساد مالی ، نظریه داده بنیاد ، شفافیت مالی