ارزیابی پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ های سویا (Glycine max L.) به تنش خشکی از طریق تجزیه پایداری به دو روش AMMI و GGE-بای پلات

به منظور بررسی اثر تنش خشکی بر پایداری عملکرد دانه سویا (Glycine max L.)، آزمایشی با ۱۹ ژنوتیپ سویا در دو محیط بدون تنش (آبیاری هفتگی) و تنش خشکی (آبیاری هر دو هفته یکبار) در قالب طرح بلوک‎های کامل تصادفی در سه تکرار در دو سال متوالی انجام گردید. نتایج تجزیه واریانس مرکب عملکرد دانه در دو آزمایش در دو سال نشان داد که عملکرد دانه به‎طور معنی‎داری تحت تاثیر اثرات ساده و متقابل سال و ژنوتیپ قرار گرفت (p<۰.۰۱). سهم درصد واریانس محیط، ژنوتیپ و اثرمتقابل ژنوتیپ در محیط به ترتیب ۵۸/۳۱، ۲۰/۷۱ و ۱۶/۰۴ درصد بود. بیشترین عملکرد دانه در شرایط بدون تنش در ژنوتیپ‎های G۲، G۳، G۴ و G۱۳ و در شرایط تنش خشکی در ژنوتیپ‎های G۵، G۹، G۱۱ و G۱۳ به دست آمد. براساس نمودار بای پلات دو مولفه اصلیIPC۱ و IPC۲ در روش تجزیه AMMI ژنوتیپ های G۲، G۳، G۴ و G۱۶ علاوه بر عملکرد بالا در مرکز بای پلات پراکنش داشتند و دارای پایداری عمومی در همه محیط‎ها بودند. در روش GGE-بای‎پلات با استفاده از نمایش نمودار چندضلعی، ژنوتیپ‎های G۹، G۱۱، G۱۳ دارای پایداری اختصاصی به محیط تنش داشتند و ژنوتیپ‎های G۲، G۳ و G۴ با محیط طبیعی سازگاری داشتند. بنابراین براساس هر دو روش ژنوتیپ های G۲، G۳، G۴، و G۱۳ به عنوان ژنوتیپ های پرمحصول و پایدار در هر دو شرایط بدون تنش و تنش شناخته شدند که از بین آنها ژنوتیپ G۱۳ در شرایط تنش خشکی و ژنوتیپ G۷با پایداری خصوصی در آبیاری نرمال برای اقلیم نیمه گرمسیری مانند خرم‎آباد قابل می شود.

کلیدواژه ها:

تنش خشکی ، عملکرد دانه ، AMMI ، GGE-بای‎پلات