رسانه های سنگین مکان محور و هویت فرهنگی شهر؛ مطالعه موردی مجسمه آرش کمانگیر در شهر تهران

نصب مجسمه های بزرگ مقیاس در فضاهای شهری، افزون بر کارکرد هنری، نقشی کلیدی به مثابه «رسانه های تصویری و تجسمی سنگین» در انتقال پیام های فرهنگی و هویتی ایفا می کند. مجسمه آرش کمانگیر در میدان ونک تهران نمونه ای برجسته از این دست رسانه هاست. این مقاله با رویکرد تحلیلی توصیفی از نوع تفسیری نشانه شناختی به تحلیل ظرفیت ها و اثرهای این مجسمه بر هویت فرهنگی شهر تهران پرداخته است. یافته ها نشان می دهد مجسمه آرش از طریق دلالت های صریح و ضمنی، رمزگان فرهنگی (کمان، تیر، بدن قهرمان)، کارکرد «مکان نشانه» و ظرفیت شبکه ای شدن در فضای دیجیتال، به رسانه ای قدرتمند برای بازتولید حافظه جمعی ملی تبدیل شده است. این اثر با پیوستن به سنت کتیبه نگاری ایران باستان، تداوم کارکرد هویتی رسانه های سنگی فلزی را در تاریخ ایران بازنمایی می کند. در سطح اثرهای فرهنگی هویتی، مجسمه آرش دست کم در ده حوزه از جمله بازنمایی «تهران مقاوم»، تقویت ارزش ایثار اجتماعی، احیای اسطوره های کهن، ایجاد خاطره جمعی شهری جدید، کاهش شکاف نسل ها و ایجاد «پل هویتی» میان ملی گرایان و حاکمیت تاثیر گذاشته است. نتایج نشان می دهد مجسمه آرش کمانگیر همچون تیری اسطوره ای در فضای شهری تهران «رها» شده و در حال تعیین مرزهای هویتی، ترسیم افق های معنایی و بازآفرینی حافظه جمعی شهروندان در عصر معاصر است.

کلیدواژه ها:

رسانه های سنگین ، رسانه های تجسمی و تصویری ، رسانه مکان محور ، فضای شهری ، مجسمه آرش کمانگیر ، هویت فرهنگی ، هویت ملی ، ارتباطات شهری ، شهر تهران