تحلیل روابط بین عوامل محیطی و پراکنش گونه دارویی باریجه (Ferula gummosa) با استفاده از روش های چندمتغیره (TWINSPAN و PCA) در حوضه آبخیز طالقان

رشد و استقرار گونه های گیاهی به شرایط محیطی و ویژگی های بوم شناختی رویشگاه وابسته است. این پژوهش با هدف بررسی روابط بین عوامل محیطی و پراکنش گونه دارویی Ferula gummosa در مراتع حوضه آبخیز طالقان استان البرز انجام شد. نمونه برداری پوشش گیاهی در ۴۰ پلات واقع در امتداد ۴ ترانسکت ۱۰۰ متری و هم زمان نمونه برداری خاک انجام گرفت. برای طبقه بندی پوشش گیاهی از روش TWINSPAN و برای تعیین عوامل موثر بر پراکنش گونه از تحلیل مولفه های اصلی (PCA) استفاده شد. نتایج نشان داد که ارتفاع، شیب، ماده آلی، نیتروژن، میزان آهک و بافت خاک مهم ترین عوامل موثر بر پراکنش این گونه هستند. تیپ گیاهی Agropyron intermedium با ارتفاع حدود ۲۴۰۰ متر، شیب ۳۵ درصد، ماده آلی ۲/۸ درصد، نیتروژن ۰/۲۵ درصد و بافت لوم شنی، مناسب ترین شرایط رویشی را فراهم کرد، در حالی که تیپ Sophora alopecuroides–Astragalus paralogues دارای نامناسب ترین شرایط بود. بیشترین تولید و استقرار باریجه در ارتفاع ۲۳۰۰ تا ۲۵۰۰ متر، شیب ۲۰ تا ۴۰ درصد و خاک های حاصلخیز با بافت لوم شنی، ماده آلی و نیتروژن بالا و آهک کمتر مشاهده شد. این نتایج می تواند در شناسایی رویشگاه های مناسب و مدیریت پایدار این گونه ارزشمند کاربرد داشته باشد.

کلیدواژه ها:

Ferula gummosa ، Environmental factors ، Phytosociology ، Multivariate analysis. ، Ferula gummosa ، عوامل محیطی ، گیاه جامعه شناسی ، تحلیل چندمتغیره