بررسی اثر میکروتوپوگرافی بر ساختار پوشش گیاهی و برخی خصوصیات فیزیکی وشیمیایی خاک در مراتع گمیشان (شمال استان گلستان)

میکروتوپوگرافی به عنوان یکی از عوامل کلیدی در ناهمگنی اکوسیستم های مرتعی، می تواند ساختار پوشش گیاهی و ویژگی های خاک را به طور همزمان تحت تاثیر قرار دهد. با وجود مطالعات پراکنده در خصوص تاثیر توپوگرافی بر یکی از این مولفه ها، بررسی یکپارچه ی اثرات آن در مقیاس خرد بر پوشش گیاهی و خصوصیات خاک در اکوسیستم های تحت چرای دام، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه با هدف بررسی اثر میکروتوپوگرافی بر ابعاد لکه های گیاهی، فرم رویشی گونه های غالب و برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در مراتع گمیشان استان گلستان انجام شد. نمونه برداری از ۳۰ لکه گیاهی در سه موقعیت میکروتوپوگرافیک (برآمده، مسطح و فرورفته) در دو منطقه مدیریتی (قرق ۲۴ ساله و خارج قرق) صورت گرفت. نمونه های مرکب خاک از عمق ۰-۳۰ سانتی متر برداشت شدند. نتایج نشان داد که EC و pH بیشترین همبستگی منفی معنی دار را با ابعاد لکه های گیاهی دارند. در منطقه خارج قرق، میکروتوپوگرافی بر EC، pH، آهک و فسفر اثر معنی داری داشت، در حالی که در منطقه قرق، تنها EC تحت تاثیر معنی دار قرار گرفت. فرم رویشی گیاهان غالب در موقعیت های میکروتوپوگرافیک مختلف تفاوت معنی داری نشان داد. این یافته ها بیانگر نقش مهم توپوگرافی خردمقیاس در تنظیم توزیع مکانی خاک و پوشش گیاهی در مراتع شور-قلیایی است.

کلیدواژه ها:

Restoration of pastures ، Soil properties ، Vegetation patches ، Grazing intensity ، Gomishan rangelands ، احیای مراتع ، خصوصیات خاک ، لکه گیاهی ، شدت چرا ، مراتع گمیشان.