ارائه الگوی مدیریت منابع انسانی بر مبنای رفتار پیش کنشی و اخلاقی در شرکت ملی گاز ایران

زمینه: مدیریت منابع انسانی مبتنی بر رفتار پیش کنشی و اخلاق کاری، رویکردی نوین در ارتقای عملکرد شغلی و سازمانی است که با تاکید بر ابتکار عمل مسئولانه، آینده نگری و پایبندی به ارزش های اخلاقی، زمینه ساز بهبود پایدار در سازمان ها می شود. رفتار پیش کنشی، در صورتی می تواند به ارتقای اثربخشی فردی و سازمانی منجر شود که در چارچوب اصول اخلاق کاری، مسئولیت پذیری و رفتار شهروندی سازمانی هدایت گردد. پژوهش حاضر با هدف طراحی و ارائه الگوی مدیریت منابع انسانی مبتنی بر رفتار پیش کنشی و اخلاقی در شرکت ملی گاز ایران انجام شده است. روش: این پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) و در پارادایم پراگماتیسم انجام شد. در بخش کیفی، جامعه آماری اساتید مدیریت منابع انسانی و مدیران ارشد شرکت ملی گاز ایران بودند که با روش نمونه گیری هدفمند ۱۵ نفر بعنوان نمونه انتخاب شدند.  ابزار مصاحبه های نیمه ساختاریافته بود و داده ها با روش تحلیل مضمون و بهره گیری از نرم افزار Maxqda ۲۰۲۰ تحلیل شدند. در بخش کمی، جامعه تحقیق شامل کارکنان شرکت ملی گاز ایران  بودند که با استفاده از نمونه گیری تصادفی ۶۰ نفر بعنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارپرسشنامه محقق ساخته بخش کیفی بود و داده ها با استفاده از روش مدل سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی و نرم افزار Smart PLS تحلیل گردید. یافته ها: یافته های پژوهش منجر به شناسایی ۱۰ مضمون فراگیر، ۲۰ مضمون سازمان دهنده و ۶۰ مضمون پایه شد که در قالب یک الگوی جامع مدیریت منابع انسانی مبتنی بر رفتار پیش کنشی و اخلاقی ارائه گردید. نتایج بخش کمی نشان داد که کلیه مسیرهای مدل معنادار بوده و مولفه هایی نظیر رهبری غیررسمی اخلاق محور، نوآوری مسئولانه در منابع انسانی و تاب آوری اخلاقی کارکنان، نقش کلیدی در تقویت رفتارهای پیش کنشی ایفا می کنند. نتیجه گیری: این پژوهش با ارائه الگویی بومی، ضمن توسعه ادبیات مدیریت منابع انسانی، بر اهمیت جهت دهی اخلاقی به رفتارهای پیش کنشی در سازمان های دولتی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

Human Resource Management ، Proactive Behavior ، Work Ethics ، Organizational Citizenship Behavior ، مدیریت منابع انسانی ، رفتار پیش کنشی ، اخلاق کاری ، رفتار شهروندی سازمانی.