طراحی و اعتباریابی مدل شایستگی عمومی و اختصاصی سمت های درمانی بیمارستان های سازمان تامین اجتماعی: یک پژوهش متوالی اکتشافی

مقدمه: سازمان تامین اجتماعی به عنوان یکی از بزرگ ترین ارائه دهنده خدمات درمانی کشور، برای ارتقای کیفیت خدمات بیمارستانی نیازمند مدلی بومی از شایستگی های مدیران و کارشناسان ارشد درمانی است. این پژوهش با هدف طراحی و اعتباریابی مدل شایستگی های عمومی و  اختصاصی برای سمت های درمانی بیمارستان های این سازمان انجام شد. مواد و روش کار: این مطالعه با رویکرد آمیخته ی متوالی اکتشافی در سه فاز اجرا گردید. در فاز کیفی، با ۲۵ خبره شامل مدیران بیمارستان، روسای پلی کلینیک، رئیس خدمات پرستاری و کارشناسان مسئول داروخانه، آزمایشگاه و تصویربرداری، مصاحبه های نیمه ساختاریافته و رویدادمحور (CBI/BEI) انجام شد. داده ها با تحلیل مضمون و کدگذاری سه مرحله ای (باز، محوری، انتخابی) تحلیل گردید. روایی محتوا با استفاده از شاخص های CVR و CVI بر اساس نظر ۱۰ نفر از متخصصان تایید شد. در فاز کمی، پرسشنامه ای بر اساس شایستگی های استخراج شده طراحی و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ بر اساس نتایج نمونه گیری مقدماتی از ۳۰ نفر از افراد واجد شرایط محاسبه گردید. این پرسشنامه با استفاده از روش سرشماری کامل در میان تمامی شاغلان ۹ سمت درمانی بیمارستان های سازمان تامین اجتماعی (۶۸۷ نفر) توزیع و جمع آوری شد. در فاز نهایی، برازش و روایی سازه ی مدل با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی (با نرم افزار AMOS نسخه ۲۶) و محاسبه شاخص های برازش مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها: هفت شایستگی عمومی مشترک (رهبری اثربخش، تصمیم گیری راهبردی، مدیریت بحران درمانی، ارتباطات موثر، کار تیمی تخصصی، اخلاق حرفه ای و مسئولیت پذیری) و بیست و شش شایستگی اختصاصی (شامل مدیریت کیفیت و ایمنی بیمار، مدیریت منابع انسانی درمانی، مدیریت تجهیزات پزشکی و مدیریت بحران های بالینی و...) شناسایی شد. بیشترین شکاف شایستگی در «مدیریت بحران درمانی» و «تسلط بر فناوری های نوین سلامت» مشاهده گردید. ضریب آلفای کرونباخ برای شایستگی های عمومی ۰/۸۹ و برای شایستگی های اختصاصی در دامنه ی ۰/۸۱ تا ۰/۹۰ محاسبه شد. شاخص های برازش مدل همگی در محدوده ی قابل قبول تا عالی قرار دارند و نشان دهنده ی برازش مناسب مدل است. نتیجه گیری: مدل شایستگی طراحی شده با ساختار دو سطحی (عمومی و اختصاصی) می تواند مبنای استقرار نظام شایسته سالاری، ارزیابی عملکرد، آموزش مداوم و جانشین پروری در بیمارستان های سازمان تامین اجتماعی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

Competency Model ، Treatment Positions ، Hospital ، Social Security Organization ، Sequential Exploratory Mixed-Methods Study ، مدل شایستگی ، سمت های درمانی ، بیمارستان ، سازمان تامین اجتماعی ، پژوهش متوالی اکتشافی