بررسی تطبیقی رذیلت های اخلاقی دروغ و نفاق در قرآن با اختلالات شخصیت نمایشی و ضداجتماعی براساس DSM-۵

یکی از چالش های اساسی در مطالعات میان رشته ای قرآن و روان شناسی، تبیین مرز میان رذایل اخلاقی و اختلالات روانی است. قرآن کریم رفتارهایی همچون دروغ و نفاق را به شدت نکوهش کرده و در موارد متعددی از آن ها با تعبیر «مرض قلبی» یاد می کند. در مقابل، روان پزشکی نوین رفتارهای مشابه را در چارچوب اختلالات شخصیت، به ویژه اختلال شخصیت ضداجتماعی و اختلال شخصیت نمایشی، طبقه بندی کرده و آن ها را در زمره اختلالات نیازمند مداخله درمانی قرار می دهد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، مفهوم «مرض قلب» را در آیات مرتبط با دروغ و نفاق بررسی کرده و آن را با معیارهای تشخیصی اختلالات شخصیت نمایشی و ضداجتماعی در DSM-۵ مقایسه می کند. یافته های تحقیق نشان می دهد هرچند میان برخی نشانه های رفتاری این دو حوزه، مانند فریب کاری، دوگانگی رفتاری و تحریف واقعیت، شباهت هایی وجود دارد، اما در سطح مبانی و منشا رفتار تفاوتی بنیادین مشاهده می شود. در منطق قرآن، دروغ و نفاق بر اراده، اختیار و مسوولیت اخلاقی انسان استوار بوده و از ضعف ایمان و انحراف در ساحت درونی ناشی می شوند؛ درحالی که اختلالات شخصیت براساس الگوهای پایدار نابه­هنجار شناختی، هیجانی و رفتاری تبیین می شوند که ممکن است بخشی از توانایی فرد در خودتنظیمی را مختل سازند. ازاین رو، مفهوم «مرض قلب» در قرآن را نمی توان به طور کامل با اختلالات روانی معادل دانست.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، مرض قلبی ، دروغ ، نفاق ، اختلال شخصیت ضداجتماعی ، اختلال شخصیت نمایشی