عناصر تشکیل دهنده وانمودسازی قرارداد

وانمودسازی قرارداد، به عنوان یک عملیات حقوقی در نظر گرفته می شود که به موجب آن طرفین با انعقاد یک قرارداد پنهان، قصد دارند آثار قرارداد ظاهری ( قرارداد وانمود شده) خود را که هم زمان با آن، قرارداد دیگری به عنوان قرارداد پنهان منعقد شده است، اصلاح یا حذف نمایند. در چنین مواردی، توافق ظاهری منعکس کننده قصد واقعی طرفین نیست بلکه صرفا در راستای پنهان کردن رابطه حقوقی واقعی آنها عمل می کند. انعقاد دو قرارداد مذکور، یکی قرارداد ظاهر و دیگری پنهان، تحت شرایطی می تواند منجر به شکل گیری عملیات وانمودسازی قرارداد شود؛ شرایطی که بخشی از آن حاصل واکاوی شکلی عملیات وانمودسازی (عناصر خارجی) و بخش دیگری از آن حاصل تحلیل محتوای توافق طرفین این عملیات (عناصر داخلی) خواهد بود.در بررسی عناصر خارجی وانمودسازی قرارداد، به این نکته پی خواهیم برد که صحبت از عملیات وانمودسازی قرارداد، همواره ملازمه با وجود دو قرارداد دارد که نه تنها هردو قرارداد، منطقا باید به صورت مکتوب تنظیم شده باشند بلکه لزوما یکی از آن دو قرارداد نیز باید به شکل پنهانی منعقد شود. علاوه بر این، عناصر داخلی وانمودسازی قرارداد نیز مشتمل بر وجود دو عنصر است؛ لزوم هم زمانی در انعقاد قراردادها و لزوم وجود تعارض فیمابین آنها. در نظر علمای حقوق فرانسه و رویه قضایی این کشور، اختلاف نظر مهمی در خصوص لزوم وجود این عناصر جهت شکل گیری عملیات وانمودسازی قرارداد دیده نمی شود؛ هرچند در خصوص هر یک از این عناصر و نقش آنها در شکل گیری این عملیات، نظرات و آرایی متعدد از سوی استادان، حقوق دانان و محاکم فرانسوی ابراز شده است.در حقوق ایران، علی رغم نبود هرگونه نصی در خصوص مفهوم یا نحوه شکل گیری وانمودسازی قرارداد، لیکن به نظر می رسد می توان عناصر پیش گفته را به عنوان عناصر جهانی تشکیل دهنده عملیات وانمودسازی قرارداد در نظر گرفت و در بررسی موضوع در حقوق ایران نیز همان عوامل را مورد مطالعه قرار داد.

کلیدواژه ها:

وانمودسازی قرارداد ، قرارداد پنهان ، قرارداد ظاهر ، اراده واقعی ، اراده وانمودشده