<span lang="AR-SA">تحلیل روند زمانی و الگوی فصلی غلظت ستونی متان (<span dir="LTR">XCH_۴<span lang="AR-SA">) در خاورمیانه بر <span lang="AR-SA">پایه داده های <span dir="LTR">Sentinel-۵P/TROPOMI <span lang="AR-SA">طی دوره ۲۰۱۸<span lang="AR-SA">–<span lang="AR-SA">۲۰۲۳

متان (CH۴) یکی از مهم ترین گازهای گلخانه ای کوتاه عمر و اثرگذار بر تغییرات اقلیمی است که پایش آن در مناطق انرژی محور از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف این پژوهش، تحلیل روند زمانی و الگوی فصلی غلظت ستونی XCH۴ در خاورمیانه طی دوره ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳ با استفاده از داده های ماهواره Sentinel-۵P/TROPOMI است. در این مطالعه از داده های سطح ۲ روزانه XCH۴ استفاده شده و پس از پردازش در محیط Python، مقادیر XCH۴ در مقیاس های ماهانه، فصلی و سالانه تجمیع شدند. سپس روند تغییرات با استفاده از آزمون Mann–Kendall، برآوردگر شیب سن و رگرسیون خطی معمولی (OLS) ارزیابی شد. نتایج نشان داد که XCH۴ در خاورمیانه طی دوره مورد مطالعه دارای روندی افزایشی، یکنواخت و از نظر آماری معنادار است؛ به طوری که میانگین سالانه آن از ppb ۱۸۶۲.۱۴ در سال ۲۰۱۸ به ppb ۱۹۱۸.۷۷ در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است. آزمون Mann–Kendall مقدار۶۴ ،۹Z = ، ۲۱-۱۰×۳،۰۴ p-value=و ۰،۷۵= τرا نشان داد که بیانگر روند افزایشی قوی و معنادار در کل دوره مطالعه است. برآوردگر شیب سن و مدل OLS نیز نشان دادند که XCH۴ در خاورمیانه به طور متوسط سالانه حدود ppb ۱۲ تا ۱۳ افزایش یافته است. از نظر فصلی، کمینه میانگین XCH۴ در زمستان (ppb۱۸۷۶.۲) و بیشینه آن در تابستان (ppb۱۸۹۸.۳) مشاهده شد. تحلیل ماهانه نیز همین الگو را تایید کرد؛ به گونه ای که کمترین مقدار در فوریه و بیشترین مقدار در اوت–سپتامبر ثبت شد. همچنین، نقشه های میانگین سالانه و فصلی بیانگر ناهمگنی فضایی XCH۴ و مقادیر بالاتر آن در نواحی پیرامون خلیج فارس و بخش هایی از شبه جزیره عربستان است. در مجموع، نتایج نشان داد که غلظت ستونی متان در خاورمیانه طی سال های اخیر از یک روند افزایشی پایدار و یک چرخه فصلی منظم پیروی کرده است. این یافته ها بیانگر ظرفیت مناسب پایش ماهواره ای برای رصد پیوسته رفتار زمانی و فضایی متان در مقیاس منطقه ای است.