کارکردهای دین در ظرفیت های نظامی سلسله صفویه (موردمطالعه: شاه عباس اول)

ظهور صفویان یکی از مهم ترین رویدادها و نقطه عطفی در تاریخ تشیع و ایران محسوب می شود. صفویان توانستند نخستین دولت قدرتمند شیعی ملی را در ایران تشکیل دهند. استقرار این دولت شیعی و ملی باعث واکنش مخالفان داخلی و دشمنان خارجی گردید. این پژوهش، ضمن واکاوی تاکتیک های نظامی آن دوران به ویژه عصر شاه عباس اول، به نقش عوامل مذهبی شیعی، به عنوان مکملی موثر در تبدیل الگوهای سنتی نظامی به مدل ترکیبی نظامی دینی می پردازد. سوال اصلی این پژوهش آن است که شاهان صفویه به ویژه شاه عباس اول در استفاده مناسب از ظرفیت های نظامی، از چه کارکردهای دینی بهره می گرفتند؟ این پژوهش از نوع پژوهش های تاریخی است که با توجه به ماهیت موضوع، پژوهشی توصیفی - تحلیلی است. نتایج تحقیق نشان می دهد که شاه عباس صفوی ضمن تاکتیک های رزمی از تاکتیک های نرم در قالب دمیدن روح حقانیت، تسلط بر فضای روحی دشمن، بهره گیری از جلوه ها و نمادهای شیعی، برانگیختن احساسات و انگیزه های مذهبی در فرایند مسائل نظامی استفاده نمودند. با بررسی تاریخ جنگ های نظامی در عصر صفوی به وضوح نقش و تاثیر شگرف عامل معنویت و نمادها و شعائر شیعی در موفقیت های نظامی سپاه صفوی قابل ملاحظه است.

کلیدواژه ها:

سلسله صفویه ، کارکردهای دین ، ظرفیت های نظامی ، جنگ روانی ، شاه عباس اول