تنوع منابع گرده در مناطق کشاورزی و حاشیه جنگل ها: مطالعه موردی زنبور عسل کوتوله قرمز (Apis florea Fabricius) در منطقه رار بنگال غربی، هند

حفاظت از جمعیت زنبورهای عسل بومی، نقشی حیاتی در پایداری اکوسیستم و امنیت غذایی دارد، با این حال اثر تغییرات چشم اندازهای طبیعی بر رفتار گرده جویی زنبور عسل کوتوله ی قرمز (Apis florea) هنوز به خوبی شناخته نشده است. این پژوهش، نشان داد که چگونه تفاوت بین چشم اندازهای طبیعی روی گرده جویی این گونه در بنگال غربی تاثیر می گذارد. تحقیق با هدف مطالعه منابع گرده و الگوهای جمع آوری آن در مناطق کشاورزی و حاشیه های جنگلی طراحی شد. برای این منظور، ارزیابی گرده شناسی بر روی بارهای گرده ی جمع آوری شده در سبد گرده ی پاهای زنبور انجام شد. این گونه زنبور عسل، پایداری گل گزینی و رفتار چندگل پسندی (Polylecty) از خود نشان داد و طیف گسترده ای از انواع گرده ها (در مجموع ۵۷ نوع) را جمع آوری کرد. ترکیب و منابع غالب گرده میان دو نوع چشم انداز متفاوت بود. در مناطق کشاورزی، منابع اصلی گرده شامل: گشنیز (Coriandrum sativum)، خیار (Cucumis sativus)، کدو تنبل (Cucurbita maxima)، لوفا یا کدوی اسفنجی (Luffa aegyptiaca) و خردل سیاه (Rhamphospermum nigrum) بودند. در مقابل، در حاشیه های جنگلی چندین گونه درختی مانند: آکاسیا (Acacia auriculiformis)، اوکالیپتوس (Eucalyptus tereticornis) و ارجونا (Terminalia arjuna) به همراه برخی گیاهان زراعی مانند گشنیز و خردل سیاه، منابع غالب گرده محسوب می شدند. با این حال، تعداد گرده ها (در طول ماه) و تنوع انواع گرده ها بین دو چشم انداز، تفاوت معنی داری نشان نداد. بر اساس ویژگی های متنوع گل هایی که زنبورها از آن ها بازدید می کردند، این گونه زنبور عسل به عنوان یک گرده جوی عمومی (Generalist forager) در نظر گرفته شد. در نتیجه، زنبور عسل کوتوله ی قرمز یک گرده جوی عمومی است که توانایی سازگاری با زیستگاه های متنوع را دارد. توسعه کشاورزی بر ترکیب گیاهی گرده های جمع آوری شده توسط زنبورها تاثیر می گذارد، اما به نظر می رسد که روی جریان کلی گرده به سوی کلنی ها، تاثیری نمیگذارد.

کلیدواژه ها:

generalist forager ، floral constancy ، pollen load ، pollen type ، polylectic forager