مقایسه اثربخشی معنویت درمانی و درمان شناختی-رفتاری بر نگرانی درباره بیماری و تصویر بدن در زنان بهبود یافته از سرطان پستان

مقدمه: بازماندگان سرطان پستان، حتی پس از دریافت تشخیص بهبودی، با پیامدهای روان شناختی پایداری از جمله نگرانی درباره عود بیماری و آشفتگی تصویر بدن مواجه اند که می تواند کیفیت زندگی آنان را به طور معناداری کاهش دهد. شناسایی مداخلات روان شناختی موثر و مقایسه اثربخشی آن ها در این گروه از بیماران، از اولویت های بالینی و پژوهشی محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی معنویت درمانی و درمان شناختی-رفتاری بر نگرانی درباره بیماری و تصویر بدن در زنان بهبود یافته از سرطان پستان انجام شد. روش بررسی: این پژوهش یک مطالعه مداخله ای با طرح نیمه آزمایشی پیش آزمون-پس آزمون با دو گروه آزمایشی و یک گروه کنترل بود. جامعه آماری، با توجه به آمار وزارت بهداشت، شامل زنان ۳۰ تا ۵۰ ساله بهبود یافته از سرطان پستان بود که طی ۱ تا ۴ سال گذشته از سوی پزشک متخصص تشخیص بهبودی دریافت کرده بودند. ۴۵ نفر به روش نمونه گیری در دسترس و بر اساس ملاک های ورود و خروج انتخاب و سپس به صورت تصادفی در سه گروه درمان شناختی–رفتاری (۱۵ نفر)، معنویت درمانی (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) گمارش شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه آشفتگی تن انگاره کش و کاتلین فیلیپس (۱۹۹۹) و پرسشنامه نگرانی مولینا و بورکوویک (۱۹۹۴) بود. مداخلات در قالب ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای به صورت هفتگی اجرا شد. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس یک و چندمتغیره در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ و با سطح معناداری ۰۵/۰ تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد هر دو مداخله معنویت درمانی و درمان شناختی-رفتاری در مقایسه با گروه کنترل موجب کاهش معنادار نگرانی درباره بیماری و بهبود تصویر بدن شدند (P<۰.۰۵). اثر گروه بر نگرانی درباره بیماری معنادار بود (F=۴۵.۰۴)، اما تفاوت بین دو گروه مداخله از نظر آماری معنادار نبود. همچنین اثر گروه بر تصویر بدن نیز معنادار بود (F=۱۵.۰۳) و معنویت درمانی در برخی ابعاد تصویر بدن بهبود بیشتری نشان داد. نتیجه گیری: یافته های پژوهش حاضر نشان می دهد هر دو رویکرد درمان شناختی-رفتاری و معنویت درمانی می توانند به عنوان مداخلات موثر روان شناختی در ارتقای سلامت روان زنان بهبود یافته از سرطان پستان مورد استفاده قرار گیرند. به نظر می رسد انتخاب مداخله درمانی می تواند بر اساس نیاز غالب بیماران، به ویژه نگرانی درباره بیماری یا مشکلات مرتبط با تصویر بدن، به صورت هدفمند انجام شود.

کلیدواژه ها:

Spiritual Therapy ، Cognitive-Behavioral Therapy ، Worry about Illness ، Body Image ، Breast Cancer ، معنویت درمانی ، درمان شناختی-رفتاری ، نگرانی درباره بیماری ، تصویر بدن ، سرطان پستان