طراحی الگوی بهینه پیاده مداری در ساختارفضایی شهری با با تاکید بر اصول نوشهرگرایی (مورد مطالعه: شهر ارومیه)

چکیدهامروزه گسترش خودرومحوری در طراحی شهری موجب تضعیف جایگاه عابر پیاده و افت کیفیت فضاهای عمومی شده است. در این راستا، پیاده مداری به عنوان راهبردی انسان محور، نقشی اساسی در ارتقای زیست پذیری و پایداری شهری ایفا می کند. این پژوهش با رویکردی کاربردی و توصیفی تحلیلی، در مقطع زمانی سال ۱۴۰۳ به تبیین الگوی بهینه پیاده مداری در شهر ارومیه پرداخته است. داده ها از طریق تحلیل اسنادی، برداشت میدانی و پرسشنامه محقق ساخته (۶۷۰ نفر از ۶۷ محله و انتخاب ۱۰ نفر به صورت تصادفی در هرمحله) گردآوری و با بهره گیری از مدل چیدمان فضا [۱]در محیط جی ای اس [۲]و تلفیق شاخص های کالبدی – عملکردی با ادراک شهروندان تحلیل شده اند. نتایج نشان می دهد چالش پیاده مداری در ارومیه بیش از آنکه ناشی از ضعف زیرساخت های فیزیکی باشد، ریشه در منطق پیکربندی شبکه معابر و نحوه استقرار کاربری های جاذب سفر دارد؛ به طوری که که حتی در سطوح مطلوب کیفیت محیطی، عدم انطباق میان ظرفیت فضایی معابر و تمرکز کاربری های پرتردد، به ویژه محور امام خمینی (با میانگین پاسخ ۲۰%)، به شکل گیری گره های حرکتی فشرده و افت کارایی نظام حرکتی انجامیده است. بازآرایی ساختار فضایی براساس الگوهای مطلوب شناسایی شده منجر به بهبود انسجام عملکردی شبکه (شاخص هم پیوندی میانی ۰۸/۱) و توزیع متعادل تر جریان های پیاده مداری می شود. الگوی پیشنهادی با شناسایی محورهای دارای هم پیوندی بالا و کمبود خدمات، استقرار کاربری های روزمره را در پهنه های هدف هدایت می کند؛ تمرکز کاربری های فرامحله ای در معابر کم ظرفیت را از طریق اصلاح ضوابط کنترل می کند و ارتقای کیفیت محیطی و ایمنی پیاده را مکمل اصلاحات ساختاری می داند. این پژوهش در فراروی از سنجش های موضعی و شاخص های صرفا هندسی و بازتعریف پیاده مداری در قالب چارچوبی یکپارچه، ویژگی های کالبدی معابر، تعاملات اجتماعی و الگوی اتصالات و هم پیوندی خدمات، پیاده مداری را به مثابه نظامی شبکه مند و منسجم تبیین می کند و الگویی بهینه و داده محور ارائه می دهد. [۱] space syntax[۲] GIS

کلیدواژه ها:

الگوی شبکه پیاده ، پیاده مداری ، ساختار فضایی ، شهر ارومیه ، نوشهرگرایی